De ideale (wedstrijd) zeilboot kopen

De ideale zeilboot kopen

Daar sta je dan, je wilt gaan wedstrijdzeilen en ook met de familie kunnen toeren. Je hebt verschillende boatshows bezocht en de ene verkoper na de andere stelt je even zo vele bekers en medailles als gelukkige weekenden met je gezin op het water in het vooruitzicht.

De bekende cruiser-racer die sneller is dan alle andere boten, een betere handicap factor heeft en dat tevens koppelt aan meer ruimte, meer comfort en een grotere zeewaardigheid. In de advertenties lees je niet anders. De beslissing wordt in plaats van gemakkelijker steeds moeilijker.

Vrienden worden geraadpleegd en in de jachtclubs wordt met argusogen rondgekeken waar de toekomstige concurrenten mee gaan zeilen.

Wat is nu de ideale boot?

Die vraag blijft je kwellen en het antwoord is niet eenvoudig. Daar bovenop komt nog de vraag een nieuw zeilboot of tweedehands zeilboot. Wat past binnen het budget en wat is verstandig?

Bij de aanschaf van een auto kun je kijken naar de kosten per kilometer, de inruilwaarde en bestaan er ook boekjes met de waarde van een een, twee, drie of meer jaren oude auto van een bepaald merk en type. Bij zeilboten en zeiljachten heb je echter veel minder houvast. Daarom is het zinnig eerst voor jezelf een paar criteria vast te stellen.

Wat wil je eigenlijk?

Stel jezelf die vraag in alle objectiviteit.

  • Wil je af en toe eens een clubwedstrijd meevaren of is wedstrijdzeilen een hoofddoel?
  • Wil je enkel nationaal zeilen of ook internationaal?
  • Wordt het wedstrijdgebied wat jou betreft tot de Binnenmeren, IJsselmeer en Zeeuwse stromen beperkt of wil je ook op open zee zeilen?
  • Moet de zeilboot voor wedstrijden of vakantie in het buitenland ook trailerbaar zijn?

Dan komt er nog een gewetensvraag: Wil je puur door middel van tactiek en boothandeling je krachten met anderen meten of ben je meer geïnteresseerd in de technische aspecten van een wedstrijdboot, simpel gesteld in het organiseren van een snellere boot?

cruiser-racer

Een typisch cruiser-racer zeiljacht

Met een eenheidsklassen zeilen

Met een eenheidsklassen zeilen heeft het voordeel dat je je minder zorgen hoeft te maken over het ontwerp en de bouw van de boot. Simpel gesteld komt het er op neer dat als je een dergelijke boot koopt, nieuw of tweedehands (mits in goede staat) en je er de goede zeilen en trim aan toevoegd het alleen nog maar een kwestie is van wie er het best zeilt.

Voor degenen die echt hun krachten met elkaar willen meten tijdens het wedstrijdzeilen zijn dit de meest ideale boottypen.

Verder is er nog het voordeel van de relatief hoge tweedehands waarde. Een boot van een eenheidsklasse, mits goed onderhouden, behoudt in het algemeen na een paar jaar een bepaalde tweedehands waarde.

Het nadeel is dat sommige eenheidsklassen hun klassenvoorschriften zo ver in detail hebben uitgewerkt dat er voor de eigenaar vrijwel geen mogelijkheden zijn om de boot enigszins aan zijn wensen en persoon aan te passen. Persoonlijk ben ik hier een tegenstander van omdat men vaak veel te ver gaat in deze eenheid.

Naar mijn mening is het verstandig om alle factoren die de snelheid wezenlijk kunnen beïnvloeden vast te leggen in het klassenreglement. Zodra men echter verder gaat slaat men naar mijn idee de plank mis. Waarom zou je onderdelen als het beslag, de overbrengingen door middel van blokken of de lieren in een klassenreglement vastleggen? Immers de ene zeiler is de andere niet. Een sterke jonge vent heeft nu eenmaal meer kracht als een meisje of lichte oudere man.

In feite is het naar mijn mening zelfs oneerlijk om dan alle beslagen en overbrengingen te reglementeren. Je handicapt of de een of de ander en harder ga je er toch niet door.

Een tweede nadeel van deze over-gereglementeerde klassen is vaak dat ze in tegenstelling tot het beoogde doel, vaak duurder in plaats van goedkoper uitvallen.

Wat heeft het voor zin om de diameter van het profiel voor spinnakerboom en zalingen of de schootdikte voor te schrijven? Harder gaat niemand er door als je het vrij laat, maar het scheelt een hoop problemen als een bepaalde profieldiameter of schootdikte op bepaalde plaatsen niet voorhanden is of uit de handel wordt genomen.

Vaak ontstaan dit soort strikte reglementeringen uit angst. Een angst dat iemand die meer of betere beslagen op zijn boot monteert daardoor harder zou gaan. Niets is echter minder waar, door betere of andere beslagen of door een andere inrichting gaat een boot niet harder, alleen het bedieningsgemak kan er door worden vergroot. En aangezien niet alle mensen hetzelfde zijn qua bouw en kracht lijkt het mij redelijk dat iedereen de inrichting van zijn boot aan kan passen aan zijn persoonlijke wensen.

Eenheidsklasse zeilen tijdens de Eredivisie

Eenheidsklasse zeilen tijdens de Eredivisie Zeilen

Open of gemeten klassen

Hieronder rangschik ik de verschillende meetsystemen die in België en Nederland gebruikt worden:

  • ORC
  • ORC-Club
  • IRC
  • CR
  • Ongemeten

Bij het ORC meetsystemen worden de potentiële snelheden van ieder jacht op de diverse rakken van de baan en bij diverse windsnelheden berekend aan de hand van een enorm grote groep meetgegevens en data.

Kortom het idee is dat een vijftig jaar oude  S-spant en een moderne one-off met gelijke kans op succes tegen elkaar moet kunnen wedstrijdzeilen. Op zich kun je dit vergelijken met een olympische wielrenner op een carbon racefiets het opneemt tegen een scholier op een bakfiets, waarbij een dusdanige formule is uitgedokterd dat beiden gelijke kansen hebben.

Daar komt nog bij dat de grotere jachten vaak een andere baan zeilen als de kleinere jachten. Of wel, misschien wat cynisch gesproken, onze olympische wielrenner draait zijn rondjes in een stadion in Amsterdam en onze scholier op de bakfiets rijdt zich in het zweet op een parcours in Schellebelle. Na afloop bepaald de computer aan de hand van gegevens over het wegdek, de tegenwind en de handicap van de bakfiets ten opzichte van de professionele wielrenner wie er gewonnen heeft.

Zie je het al voor je?

Het IRC is een soortgelijk meetsysteem maar heeft het grote nadeel of voordeel dat de meetformule geheim is om te voorkomen dat jachten ontworpen worden op een zo gunstig mogelijke IRC meeting. In de praktijk kunnen ontwerpers er echter door middel van vergelijking van de meetbrieven van diverse aanpassingen en ontwerpen zonder meer wel achter komen hoe ze een zeiljacht zo gunstig mogelijk binnen de IRC formule moeten ontwerpen. De Franse en Engelse jachtontwerpers zijn hier heer en meester in geworden.

IRC meetbrief

IRC meetbrief voorbeeld

Wat nu te doen?

Ik ben zeker geen volbloed voorstander van al deze diverse handicap formules omdat ik geloof dat het vrijwel onmogelijk is tot een juiste wedstrijduitslag te komen. Denk daarbij alleen maar aan het probleem dat kleinere, langzamere jachten na de start hebben in verband met de vuile wind van hun snellere tegenstanders.

Wil je clubwedstrijden zeilen laat je boot dan ORC of IRC meten maar neem de resultaten niet te serieus. Voor diegene die nog maar net gestart zijn met wedstrijdzeilen adviseer ik om eerste CR (in België) en SW Ongemeten (in Nederland) te proberen. Deze zijn goedkoper en minder ingewikkeld.

Wil je er gerust wat geld tegenaan gooien en geeft de voorpret van het bouwen van een snellere boot als je concurrenten je een kick kies dan voor een nieuwe TP 52 of Maxi zeiljacht voor de line honeurs.

Vind je het leuk om je krachten te meten met je tegenstanders en wil je dat zo eerlijk mogelijk doen, kies dan voor een eenheidsklasse. Eenheidsklassen heb je in elke grote en voor ieders budget. Naar mijn idee geeft dat de meeste voldoening omdat je dan ook werkelijk tegen elkaar zeilt met hetzelfde materiaal. Tevens hebben dit soort boten het voordeel dat ze meestal behoorlijk waardevast zijn.

Nieuw of tweedehands boot kopen?

Bij de aankoop van een auto hoor je nog wel eens de kreet: ,"ik koop geen tweedehands want ik heb geen zin om andermans ellende te kopen". Bij de aankoop van een zeiljacht ligt dat wat anders.

Ten eerste gaat een zeiljacht veel langer mee als een auto en is het geen kwestie van hoeveel kilometer staat er op de teller.

Ten tweede is het gemakkelijker te beoordelen hoe de kwaliteit is. Het is geen kwestie van hoe zou de staat van motor en versnellingsbak zijn. De motor van een zeiljacht zijn de zeilen, mast en verstaging. Dat zijn zaken die veel makkelijker te controleren zijn.

Uiteraard schrijf je op een nieuwe boot in het begin een behoorlijk bedrag af want de verstaging, zeilen en alle andere zaken zijn dan ook nieuw.

Na verloop van een paar jaar daalt de tweedehands waarde meestal niet meer noemenswaard.

Zoek je echter een boot om mee te gaan wedstrijdzeilen dan is het vaak een kwestie van een optelsom en vergelijken.

Stel een nieuwe boot kost 200.000€ en een tweedehands boot van tien jaar 150.000€. Is echter de verstaging van de tweedehands boot nooit vervangen, zijn de zeilen uitgezeild, is de lay-out qua beslag verouderd, moeten de navigatie instrumenten worden vernieuwd en het onderwaterschip kaal worden gehaald  dan is het zeer de vraag of je met een nieuw schip toch niet uiteindelijk voordeliger uit bent.

Is daarentegen de verstaging op tijd vervangen, zijn er nieuwe zeilen aangeschaft, is de elektronica up-to-date en is de ergonomie aan dek gebruiksvriendelijk genoeg dan kan een tweedehands schip van 150.000€ een stuk voordeliger uitpakken.

Extreem gesteld kun je ook het volgende als vuistregel nemen: wil je echt in de top meezeilen en heb je bijvoorbeeld 200.000€ ter beschikking, koop dan een boot van 150.000€ en besteed de rest aan nieuwe zeilen en navigatie apparatuur. Doe het niet andersom door bijvoorbeeld  een boot van 195.000€ te kopen en slechts 5.000€ voor de zeilen. Hoe leuk dit ook mag zijn voor een toerjacht, bij een wedstrijdboot kom je dan niet aan succesvolle wedstrijden toe.

Stel een lijst samen

Maak een lijst van alles wat je verlangt en verwacht van een zeilboot voordat je op zoek gaat, of het nu om nieuw of tweedehands exemplaar gaat.

  • Moet het een eenheidsklasse zijn?
  • Moet de boot trailerbaar zijn?
  • Moet de accommodatie ook geschikt zijn voor het voltallige gezin tijdens een vakantietrip van een paar weken?
  • Moet de boot ook echt zeewaardig zijn?
  • Hoe zwaar telt het wedstrijd-element voor jou?
  • Hoe belangrijk is een tweedehandswaarde bij een eventuele verkoop later?
  • Hoe vrij wil je zijn om de boot aan je wensen aan te passen zonder in conflict te komen met eenheidsklassen regels?

En zo zijn er nog veel punten te noemen. Vergeet echter niet dat bij het verhaal van de cruiser-racer de balans tussen wedstrijden en toeren altijd naar een kant opgaat afhankelijk van het merk en type. En dan is het maar net de vraag welke kant voor jou de beste doorslag geeft.

Een ruime keuze aan nieuwe en tweedehands zeilboten en zeiljachten vind je op de online boten marktplaats BoatZilla.

Meer basis wedstrijdzeilen: