De X-Yachts XR41 heeft de Hiswa te Water Zeilboot van het Jaar Award 2025 gewonnen, waarbij de jury van oordeel was dat het jacht “op alle punten klopt” als serieuze wedstrijdboot. Een technisch verdedigbare keuze, die echter de fundamentele vragen over de geloofwaardigheid van deze verkiezing niet wegneemt.
De jury prees de XR41 voor de doordachte ontwikkeling waarbij zeileigenschappen tegenover rating-eisen met AI zijn doorgerekend. Het verwijderbare interieur voor wedstrijden en de snelle zeileigenschappen, ook met volledig interieur aan boord, werden als sterke punten genoemd. De jury zag hierin het oude race-DNA van X-Yachts dat op moderne wijze terugkeert.
Bijzonder was de waardering voor “het zalingprofiel als laatste scepter in de reling”. Deze technische beoordeling lijkt op het eerste gezicht professioneel, althans voor zover esthetische elementen meetellen bij raceperformance waarvoor de XR41 voor ontworpen is.
Jury zonder wedstrijdcompetentie beoordeelt racejacht
Ironisch genoeg wordt een zeiljacht dat specifiek is ontworpen voor wedstrijdzeilen beoordeeld door een jury zonder relevante wedstrijdervaring. Geen van de jurylid-journalisten heeft praktische kennis van rating-systemen, handicap-optimalisatie, of de specifieke eisen die regatta’s stellen aan materiaal en handling. Laat staan dat iemand van de jury ooit heeft deelgenomen aan een wedstrijdcampagne in ORC of IRC op redelijk niveau zoals het EK ORC bij de Copa del Rey (ESP) of ORC wereldkampioenschappen. Nu is het alsof een Formule 1-wagen wordt beoordeeld door mensen die alleen op de snelweg hebben gereden met een Golf diesel.
De XR41 is ontwikkeld voor de wedstrijdzeilmarkt waar details als tuigage en zeilgarderobe keuze, gewichtsdistributie, ratingoptimalisatie, trimopties met newton- en drukmeters en ergonomie voor de bemanning cruciaal zijn voor prestaties. Deze aspecten vragen om expertise die de huidige jury simpelweg niet bezit. Dat de uitkomst toevallig wel technisch verdedigbaar is, doet niets af aan dit fundamentele probleem.
Commerciële belangen overschaduwen beoordeling
Voorzitter Arjen Rahusen heeft als directeur van HMM Exhibitions direct financieel belang bij het succes van de Hiswa te Water, waar deze prijzen worden uitgereikt. Jurylid-journalisten als Epco Ongering (Boottesten.nl) en Marinus van Sijdenborgh de Jong (Zeilen) zijn volledig afhankelijk van advertentie-inkomsten uit de bootsector voor hun bestaansrecht.
ZeilTrends.nl berichtte eerder al uitgebreid over deze belangenverstrengeling en het gebrek aan transparantie toen de organisatie weigerde bekend te maken hoeveel en welke zeilboten zich hadden aangemeld voor de verkiezing. In dit onderzoek ontdek je dat de jury onmogelijk volledig onafhankelijk kan oordelen.
Dat X-Yachts een gerespecteerd merk is in de racezeilwereld maakt de keuze niet minder problematisch – het gaat om het principe van onafhankelijke beoordeling.
Beneteau en Tjotter: appels met peren vergeleken
De andere genomineerden illustreren een ander probleem: hoe vergelijk je een “planerende cruiser-racer” (Beneteau First 30) met een “ouderwetse platbodem” (Tjotter 500) en een hightech racejacht (XR41)? De jury noemde de Tjotter “geen raceboot” maar prees het “schattige model” – criteria die niets met technische prestaties te maken hebben.
Deze willekeurige vergelijking van totaal verschillende bootconcepten toont aan dat de verkiezing meer entertainment dan serieuze productvergelijking is. Voor kopers die objectief advies zoeken, biedt dit weinig houvast.
Ons advies
Voor wedstrijdzeilers die de XR41: kijk verder dan deze award. Zoek ervaringen van daadwerkelijke eigenaren in de ORC- en IRC-klassen. Analyseer resultaten op echte regattabanen. Vergelijk met directe concurrenten zoals de Italia Yachts 11.98 & 12.98, Sinergia 40, First 40, J-111 of Cape 31 als je nog extremer wil. Dat zijn relevante benchmarks, niet een jury-oordeel van mensen zonder wedstrijdachtergrond.
De XR41 verdient beoordeling op basis van werkelijke prestaties, niet op marketinggedreven awards waar commerciële belangen en gebrek aan expertise de objectiviteit ondermijnen.
Geschiedenis herhaalt zich
ClubRacer heeft al eerder ervaren hoe commerciële belangen de onafhankelijkheid van deze verkiezing beïnvloeden. In 2007 werd ClubRacer door de Hiswa geroyeerd uit de jury na kritische berichtgeving over de ‘zeilboot van het jaar award’ uitgereikt door het blad Zeilen.
Opvallend genoeg hadden wij destijds juist een gespecialiseerde botenbouwer van carbon racers meegenomen om de technische expertise te verbeteren – maar dat werd ons niet in dank afgenomen.
Hiswa-woordvoerder Rikkert Graat maakte destijds duidelijk dat indien ClubRacer zou blijven jureren, Zeilen.nl zich zou onthouden van deelname aan de Hiswa boatshow met hun zeilerscafé. Voor Graat was het zeilerscafé een te belangrijke attractie om het risico te lopen – dus werd de kritische stem gewoon weggestuurd.
Deze geschiedenis toont aan dat onafhankelijke journalistiek en commerciële belangen al decennia botsen bij deze verkiezing. ClubRacer en ZeilTrends kiezen bewust voor journalistieke integriteit boven deelname aan een gecorrumpeerd proces.
Hoe het wel zou moeten
Een onafhankelijke jury voor racejachten en cruiser-racers zou moeten bestaan uit ervaren wedstrijdzeilers, jachtarchitecten, zeilmakers zonder deals met botenbouwers, en cruiser-racer eigenaren. Eventueel aangevuld met mensen uit federaties of klasse-organisaties. Cruciaal is dat zij geen commerciële belangen of advertentiedeals hebben, zodat de beoordeling vertrekt uit praktijkervaring en kennis, niet uit marketingbudgetten.
In de Benelux zitten redacteurs helaas te vaak te dicht bij de advertentieverkoop. Ze papegaaien persberichten van adverteerders na en stellen zelden kritische vragen. Buiten ClubRacer en ZeilTrends heeft nog geen enkel watersportmagazine of nieuwswebsite zich werkelijk kritisch getoond tegenover fabrikanten, dealers of wedstrijdorganisaties. Precies daarom mogen advertentie-afhankelijke journalisten hier niet jureren.
De XR41 verdient beoordeling op basis van werkelijke prestaties, niet op marketinggedreven awards waar commerciële belangen en gebrek aan expertise de objectiviteit ondermijnen.
ClubRacers verdienen betere informatie dan awards gebaseerd op belangenverstrengeling. Wij blijven onafhankelijk verslag doen van wat er werkelijk telt op het water.
