Tijdens de openingswedstrijd van het skûtsjeseizoen op de Langwarder Wielen sloeg zaterdag het skûtsje Twee Gebroeders van schipper Jan Overwijk uit Oppenhuizen en Uitwellingerga om. Het incident gebeurde onder stevige omstandigheden bij de seizoensopening van het watersportseizoen in Langweer, waar 25 skûtsjes – vrijwel allemaal uit de IFKS-vloot – van start gingen. De bemanning belandde in het koude water, maar kon snel worden opgepikt door onder meer boten van de brandweer. Niemand raakte gewond bij de kentering zelf.
Na een winter vol discussie over de verbouwing van het skûtsje van Luuc Elzinga en het reglement binnen de IFKS, stond de zeilsport in Friesland eindelijk weer in het teken van wedstrijdvaren. De wind op de Langwarder Wielen was meteen pittig: de 25 deelnemende skûtsjes lagen diep en scheef in het water. Ook de Twee Gebroeders ging hard van start, maar al snel voelde Overwijk dat er iets niet klopte aan boord.
Volgens de schipper verloor de voorstag spanning, waardoor het schip niet meer goed op de wind lag.
“De foarstag ferlear syn spanning. Hy sylde ynienen net lekker mear en lei net mear goed op ‘e wyn. Wy binne krekt wat te lang trochsyld, tink ik,” aldus Overwijk.
Op weg naar de hoge ton ging het mis en zag het publiek in de haven van Langweer hoe het skûtsje omsloeg.
Stevige omstandigheden, technische oorzaak en een schipper in shock
De bemanning zelf wijst in een eigen verklaring naar een afgebroken borg bij de mast als waarschijnlijke oorzaak. Daardoor was het vieren van grootzeil en fok niet voldoende om het schip overeind te houden. De borg is inmiddels extra versterkt om herhaling te voorkomen. Eén bemanningslid werd na afloop nog nagekeken omdat hij zich niet lekker voelde, maar liep geen verwondingen op door het omslaan.
De schrik zat er bij de crew goed in.
“Wat bart ús no? As skipper wolst mar ien ding net en dat is omslaan. Ik siet by it roer en tocht: shit,” vertelde Overwijk.
Vanuit de volgboot zag hij hoe het werk om zijn schip weer overeind te krijgen langer duurde dan gebruikelijk.
Een eerste poging gebeurde met de Hylke Matsje van Sieb Bandstra uit Stavoren, maar die slaagde er niet in de Twee Gebroeders recht te trekken. Volgens Bandstra lag dat niet aan de kracht van zijn schip, maar aan een brandstofprobleem aan een van de twee motoren.
“Der siet brânstof fêst. Der sitte twa motors yn en ien krige net genôch. Dan komt er net op toeren,” legde hij uit.
Tachtigste berging voor Bandstra en lof van de schipper
Daarna werd de Willem Lodewijk ingezet, en met succes. Voor Bandstra was het de tachtigste keer in zijn leven dat hij een omgeslagen skûtsje overeind hielp.
“Tou derom en hisen. Mear is it net. It is de tachtichste kear dat ik dit doch. Op ‘e kop ôf,” vertelde hij.
De voormalig IFKS-organisator houdt zelf geen telling bij; zijn zoon noteerde de bergingen ooit op een briefje.
Bijzonder vindt Bandstra de tachtigste keer niet, al was deze actie wel uniek qua aanpak.
“It iennige grappige is dat we it dizze kear mei twa skippen dien ha. Wy hawwe him earst besocht te slepen en dêrnei mei de kraan omheech helle.”
Bij Overwijk overheerste na de schrik vooral waardering voor het werk van de bergers.
“In jubileum foar Sieb? Sis mar dat er fan my in dikke pluim kriget.”
De schade aan het skûtsje bleef beperkt tot een kapot zetbord met de naam van het schip en veel water in het ruim.
“Wy binne krekt klear mei skjinmeitsjen, dan leit er der wer klear foar. Moarn wol ik wol wer besykje,” aldus Overwijk.
De middagwedstrijden in Langweer werden afgelast vanwege de harde wind, die toenam tot windkracht 6 à 7.
Klassement na de eerste dag en context van de seizoensopening
In het klassement gaan na de geldige ochtendwedstrijden Vrouwe Jantje van Jappie Bandstra en Dageraad van Rein Wiebe Leenstra aan de leiding. Daarachter volgen Skûtsje Strydber van Steven Zijlsing en Eeltje Baas van Klaas Kuperus. De Twee Gebroeders hoopt zondag opnieuw aan de start te verschijnen.
Over het skûtsjesilen en de IFKS
Skûtsjesilen is de traditionele Friese wedstrijdklasse voor historische bedrijfszeilschepen, oorspronkelijk gebruikt voor het transport van turf en andere goederen. De IFKS (Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen) organiseert wedstrijden voor een brede vloot skûtsjes verdeeld over meerdere klassen, naast het bekendere SKS-circuit. De seizoensopening in Langweer is traditioneel het officieuze startschot van het Friese skûtsjeseizoen, dat in de zomermaanden zijn hoogtepunt bereikt met de strijd om de kampioenstitels op de Friese meren.
Foto’s: FB skûtsje Twee Gebroeders & Skydrone Sloten
