Luuc Elzinga, schipper van het uitgesloten skûtsje Út en Thús, slaat terug maar trekt zich tegelijk terug. In een brief aan het IFKS-bestuur en de leden stelt hij dat de Commissie Technische Zaken (CTZ) vooraf toestemming gaf voor de restauratie, maar dit niet intern deelde. Hij roept arbitrage in én kondigt aan niet deel te nemen aan het kampioenschap van 2026, een opvallende koerswijziging, want begin maart meldde Omrop Fryslân nog dat Elzinga met vervangend skûtsje Vrouwe Christina ‘gewoon’ zou meevaren in de A-klasse.
De uitsluiting van de Út en Thús kwam begin februari aan het licht nadat 37 IFKS-leden een brandbrief stuurden naar het IFKS-bestuur. Na inspectie door de Commissie Technische Zaken concludeerde het bestuur dat de verbouwing niet aan de regels voldeed. Het vlak, de spanten, kattesporen, dek, roef en mastkoker bleken compleet nieuw. Wel behouden: kop, kont, de stalen berghoutsgang en wellingplaat. In de regel is het zo dat bij skûtsjes dat kop, kont en berghoutsgang de lijn van het schip mede bepalen. Van de kop kon de CTZ niet vaststellen of die nog origineel was. Het IFKS-bestuur sloot het historische schip uit 1910 per direct uit van deelname. Lees hier ons eerdere bericht over de uitsluiting.
De brief die schipper Elzinga op 24 maart aan het IFKS-bestuur en de leden stuurde, werpt nu een ander licht op de kwestie die de Friese skûtsjewereld al weken in zijn greep houdt. Waar het IFKS-bestuur stelde dat Elzinga slechts had aangegeven ‘plaatwerk te zullen vervangen’, claimt de schipper dat de voorgenomen werkzaamheden uitgebreid zijn gedeeld en besproken met de CTZ – per e-mail, WhatsApp én mondeling op locatie in Jirnsum.
“Op basis van die afstemming, de akkoordverklaringen en het uitblijven van nadere voorwaarden, begrenzingen of verzoeken tot verdere uitwerking, heb ik gehandeld in de overtuiging dat de werkzaamheden binnen de geldende kaders pasten”, schrijft Elzinga.
Elzinga erkent in de brief dat de communicatie ‘gefragmenteerd is verlopen’ en de exacte omvang niet tot in detail is vastgelegd, maar stelt dat dit ‘niet alleen aan ons handelen kan worden aangerekend’.
Opvallend is zijn bewering dat tijdens de CTZ-controle bleek dat de eerdere communicatie niet intern was gedeeld binnen de commissie.
“Daardoor waren meerdere leden van de CTZ niet op de hoogte van wat vooraf was besproken en afgestemd. Dit verklaart waarom tijdens de controle sprake was van verrassing over de omvang van de werkzaamheden.”
Mailverkeer toont akkoordverklaringen CTZ-voorzitter
Opmerkelijk genoeg bevat het rapport van de technische commissie zelf het mailverkeer tussen Elzinga en CTZ-voorzitter Walle Hoekstra. Daaruit blijkt dat Hoekstra op 3 december 2025, na een bezoek aan Jirnsum, punt voor punt schriftelijk akkoord gaf op de voorgenomen werkzaamheden. Naast het vervangen van de dekken, het aanbrengen van verstevigingen en het ontknikken van het schip, gaf Hoekstra ook expliciet toestemming voor het ‘vervangen van slechte plekken in het vlak, kimmen, kattesporen en spanten’. Bij dat laatste punt voegde Hoekstra toe: “Zorg wel voor goede expertise of dat echt helpt – kan kostbare klus zijn.”
Die waarschuwing impliceert dat de CTZ-voorzitter zich bewust was van de omvang van de ingreep. Dit staat op gespannen voet met het IFKS-standpunt dat Elzinga slechts had aangegeven ‘plaatwerk te zullen vervangen’ en de werkzaamheden vooraf niet volledig had omschreven. De kernvraag is nu of hetgeen uiteindelijk is uitgevoerd wezenlijk verschilt van wat in december werd afgesproken – of dat deze akkoordverklaringen simpelweg niet intern binnen de CTZ zijn gedeeld, zoals Elzinga beweert.
Opvallend: Clubracer vond op YouTube een video over het Skutsje Vrouwe Jantje waaruit blijkt dat het ruim met stalen balken lijkt te zijn verstevigd. Het is de vraag of dat wel oorspronkelijk is – toch is het schip wél goedgekeurd. De vraag of de regels consequent worden toegepast op alle schepen in de vloot, is een discussie die nu ook binnen de IFKS oplaait.
Van deelname naar terugtrekking
Ook de koerswijziging van Elzinga is opmerkelijk. Op 4 maart berichtte Omrop Fryslân dat de schipper een vervangend skûtsje had gevonden: de Vrouwe Christina, een schip uit 1915 dat hij om niet mocht lenen van de familie Haverhoek uit Zwolle. Elzinga zou daarmee „gewoon” uitkomen in de grote A-klasse en hoopte al in april zijn eerste wedstrijden te varen bij de opening van het watersportseizoen in Langweer. IFKS-voorzitter Jaap Jelle Feenstra reageerde destijds positief:
“Ik ben blij met iedereen die zich binnen alle regels van onze vereniging wil inzetten voor het skûtsjesilen.”
Drie weken later is de toon anders. Wat heeft Elzinga doen omslaan?
In zijn brief van 24 maart schrijft Elzinga:
“Wij hebben besloten om in 2026 niet deel te nemen aan het IFKS-kampioenschap. Deze keuze is gemaakt met ongelofelijk veel pijn in het hart, maar met het doel om ruimte te creëren voor een zorgvuldig arbitrageproces en de restauratie af te ronden.”
Hij ziet ook af van deelname met de Vrouwe Christina:
“De verbondenheid binnen het team met de Ut en Thús is daarvoor te groot, en wij vinden het belangrijk dat de focus ligt op het schip zelf en op een zorgvuldig proces.”
CTZ-voorzitter stapt op na vertrouwensbreuk met IFKS
Inmiddels is bevestigd dat CTZ-voorzitter Walle Hoekstra (70) is opgestapt na een vertrouwensbreuk met het bestuur.
“De voorzitter van de IFKS heeft geen vertrouwen in mij, dus dan kun je maar één conclusie trekken: ik kap ermee”, verklaarde Hoekstra tegenover Omrop Fryslân.
Opmerkelijk: IFKS-voorzitter Feenstra erkent dat Hoekstra eind vorig jaar al hoorde van de verbouwing en dat Elzinga vijf werkzaamheden aanmeldde – andere bestuursleden hoorden pas begin februari van de restauratie.
Feenstra vroeg Hoekstra een stap terug te doen omdat hij hem ’te meegaand en te aardig’ vond voor het voorzitterschap. Hoekstra mocht aanblijven als commissielid, maar bedankte daarvoor.
Daarnaast circuleert volgens Elzinga een conceptbrief om hem persoonlijk als lid te royeren, waarin wordt gesuggereerd dat hij te kwader trouw zou hebben gehandeld en de IFKS in diskrediet heeft gebracht.
Restauratie was noodzaak, geen keuze voor sportief voordeel
Elzinga benadrukt dat de ingrijpende restauratie geen poging was om sneller te worden, maar een noodzakelijke ingreep om het skûtsje veilig en toekomstbestendig te houden. Tijdens inspecties bleek dat het staalwerk op meerdere plaatsen ernstig was verzwakt: potdeksel, dek en roef waren te dun en onreglementair, spanten en kattesporen waren verzwakt en zelfs ‘hol’ gemaakt in een periode waarin er nog geen minimaal gewicht gold.
“Ook waren vlakplaten en kimmen voor het overgrote deel dunner dan 4 mm. Daarnaast was zelfs in de meest recente 3D-scan van 2025 een duidelijke breuklijn zichtbaar die in een eerdere scan uit 2023 nog niet te zien was”, aldus de schipper.
Om het oorspronkelijke ontwerp en lijnenplan te borgen, liet Elzinga in 2023 en 2025 volledige 3D-scans uitvoeren.
“Deze scans maken het mogelijk om zowel intern als door de CTZ objectief te verifiëren dat het schip na de restauratie, binnen normale bouwtoleranties, overeenkomt met het oorspronkelijke ontwerp en lijnenplan.”
Het enige wat bewust is gewijzigd, is het rechtzetten van het schip dat getordeerd was, wat volgens Elzinga de geconstateerde afwijking in de berghouten verklaart.
Dat delen van het oorspronkelijke middenschip niet zijn bewaard voor vergelijking, was een bewuste keuze. De 3D-scans zouden een betrouwbaardere referentie vormen dan losse, verwijderde onderdelen.
Arbitrage als laatste redmiddel
Elzinga legt zich niet neer bij de conclusies van de CTZ en roept conform de statuten arbitrage in.
“Dat is geen diskwalificatie van de commissie of de vereniging, maar een inhoudelijk verschil van inzicht over de interpretatie van de regels en de toepassing daarvan in dit specifieke geval.”
Hij acht de door het bestuur voorgedragen arbitragekandidaten deskundig en geschikt, en zegt zich te zullen neerleggen bij de uitkomst. Al in het Omrop Fryslân-bericht van 4 maart bevestigde voorzitter Feenstra dat een arbitrageprocedure binnen de IFKS bestaat, waarbij het bestuur drie leden aanstelt die ‘zoals in een hoger beroep’ nog eens naar alle feiten kijken.
De schipper hekelt ook de gang van zaken rond de publieke communicatie. De discussie werd volgens hem niet eerst inhoudelijk via de CTZ gevoerd, maar direct verschoven naar beeldvorming en publieke communicatie. De brandbrief van 37 leden ging uit zonder voorafgaand contact of hoor en wederhoor, waarna publieke verklaringen volgden via de IFKS-kanalen.
“Hiermee is een inhoudelijk vraagstuk in korte tijd publiek geworden, waarbij aannames en interpretaties als feiten zijn gepresenteerd.”
Dreigende royement voor Luuc Elzinga
Elzinga wijst ook een beschuldiging van bedreiging richting een bestuurslid van de hand. Het verzoek om de werf te verlaten tijdens de CTZ-controle was volgens hem uitsluitend gericht op het voorkomen van verdere onrust en het borgen van een zorgvuldig proces” nadat was afgesproken dat alleen de CTZ zelf foto’s zou maken.
“Wanneer de arbitragecommissie net zo vernietigend oordeelt als de initiatiefnemers tot ontzetten van mij als lid, zal het niet nodig zijn om een royement aan te vragen, maar zal ik hier zelf mijn conclusies aan verbinden”, besluit Elzinga zijn brief.
De arbitrageprocedure zal moeten uitwijzen wie gelijk heeft in deze unieke zaak. Voor ORC- en IRC-zeilers die dachten dat discussies over meetbrieven en regelinterpretaties complex konden zijn: welkom in de wereld van de Omschrijving Scheepsuitrusting.
Bronnen: brief Luuc Elzinga aan IFKS-bestuur en leden (24 maart 2026), Omrop Fryslân (4 maart 2026)
