De Tomidi, het als varend erfgoed beschermde wedstrijdzeiljacht dat als Rucanor Tristar en Rucanor Sport tweemaal de Whitbread Round the World Race zeilde, is door zijn nieuwe eigenaar grotendeels gestript. Dat blijkt uit foto’s die vorige eigenaar Dirk Gunst publiceerde op Facebook, samen met een scherpe aanklacht aan het adres van de Vlaamse overheid, de provincie West-Vlaanderen en de gemeentebesturen van Bredene en Oostende. Gunst zegt dat hij het schip na meer dan negen jaar zoeken naar een definitieve bestemming “voor een habbekrats van de hand” moest doen. De koper is volgens hem “een jonge Nederlander”.
Van innovatieve one-off tot beschermd icoon van de Belgische zeilsport
Het schip werd in 1984 getekend door de Franse ontwerper Guy Ribadeau-Dumas, in samenwerking met Staf Versluys, en gebouwd bij Standfast Yachts in Breskens, de werf van Frans Maas. Op 6 februari 1985 liep het te water als Rucanor Tristar en enkele maanden later stond het op de eerste editie van Flanders Technology in het Gentse Citadelpark, wegens het innovatieve karakter van de bouw met materialen als kevlar, titanium- en aluminiumlegeringen en een scharnierend achterschip.
In de Whitbread 1985-1986 pakte Versluys met negen andere opvarenden de eerste plaats in klasse D; hij ontving uit handen van prinses Diana de Joshua-prijs voor “Most Outstanding Seamanship”. In 1989-1990 voer het schip opnieuw de Whitbread, nu als Rucanor Sport onder Bruno Dubois, maar enkele dagen na het vertrek uit Auckland volgde een aanvaring met een walvis; na droogzetting en herstelling in Wellington werd de race wel volledig uitgevaren.Eind 1990 kwam het schip in handen van Dirk Gunst; in 1991 werd het gedoopt tot Tomidi en ingezet voor charter, races, initiatie en teambuilding.
Op het palmares staan onder meer de Fastnet Race van 1985, 1989, 1997 en 2005, meerdere Tall Ships Races, de AZAB in 1995 en de solo-oversteken in de STAR-race van 1996 en 2000. In september 2009 volgde de definitieve erkenning als varend erfgoed; begin 2017 werd het vaartuig uit de vaart genomen.
Negen jaar zoeken, een schenking aan Bredene en toch een verkoop
Na de opleg begon een lange zoektocht naar een waardige eindbestemming op de wal. In maart 2024 leek die er te komen: de gemeenteraad van Bredene aanvaardde op 25 maart de schenking van het schip door Gunst, met als voorwaarde onder meer het doorlopend tentoonstellen ervan. Het plan was om de volledige boot bovenop een gebouwtje aan de kustbaan als monument voor Versluys in te richten, met daaronder een tentoonstellingsruimte voor zeeklassen en toeristen.
Dat monument kwam er niet. In februari 2026 berichtte Focus/WTV dat de toekomst van de Tomidi opnieuw bedreigd was: na een eerdere verhuis binnen de Oostendse haven mocht het schip ook op de stockageplaats aan de Vismijnlaan niet blijven van de dienst Kust (Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust), waarna de eigenaar dringend een nieuwe plek zocht. Het schip werd daarop dertig meter verder verplaatst naar een zone waar het wel mocht staan.
In zijn Facebookbericht trekt Gunst daar nu de conclusie uit. Hij schrijft dat hij “meer dan 9 volle jaren” bij alle mogelijke instanties heeft geleurd om het schip als “monument” een gepaste eindbestemming op de wal te geven, en dat verkoop uiteindelijk onvermijdelijk werd. Hij was volgens eigen zeggen 36 jaar eigenaar, zeilde er meer dan 200.000 zeemijl mee, leidde er duizenden mensen mee op en behaalde er “talloze successen mee in diverse internationale wedstrijden”.
Wat de foto’s tonen: opengebroken dek, in stukken gezaagde romp, erfgoedschild nog aan boord
De beelden die Gunst bij zijn bericht plaatste, tonen de Tomidi op een stalen bok in de openlucht, met een ladder tegen de romp. Het dek is over een groot deel van de lengte opengebroken: dekbeplating ligt los, de onderliggende structuur met schotten ligt bloot en de kajuitopbouw is deels weggenomen. Op andere beelden is het volledige interieur uitgebroken, met alleen nog de kale binnenzijde van de romp, losse leidingen en de mastvoetconstructie.
Eén foto toont de romp met de blauwe spiegel waarop nog altijd Tomidi en een QR-code staan (foto boven). De romp staat er ogenschijnlijk structureel nog, maar zonder tuigage en zonder inrichting. Op de detailfoto van een dekelement is het blauw-witte schildje “Beschermd varend erfgoed” nog gewoon bevestigd, naast uitgeboorde openingen waar dekbeslag zat.
Gunst zelf omschrijft de beelden in één zin:
“Hierbij ziet u wat de nieuwe eigenaar (een jonge Nederlander!) ermee uitspookte!”
Wat de bedoeling van die ingrepen is blijkt niet uit het bericht maar een complete afbraak lijkt niet uitgesloten. De identiteit van de nieuwe eigenaar wordt niet vermeld, en er is op dit ogenblik geen publieke reactie van de koper bekend.
Dirk Gunst richt zijn kritiek op ministers, provincie en twee kustgemeenten
Het Facebookbericht is opgebouwd als een reeks ironische dankbetuigingen. “Arm Vlaanderen!”, schrijft Gunst, “met dank aan alle opeenvolgende ministers van Vlaams varend Erfgoed.” Daarna volgt “Arm West-Vlaanderen!”, waarbij hij gouverneur Carl Decaluwé en raadslid Franky De Block noemt.
Vervolgens richt hij zich op de twee kustgemeenten waar het schip de voorbije jaren stond of had moeten belanden. Bij “Arm Bredene!” noemt hij burgemeester Steve Vandenberghe, Erwin Feys, Alain Lynneel, Eddy Gryson, Steven Buysse “e.a.”. Bij “Arm Oostende!” noemt hij burgemeesters en schepenen Johan Vande Lanotte, Bart Tommelein, John Crombez “e.a.”.
Die opsomming is een persoonlijke aanklacht van de vorige eigenaar en geen vastgestelde beoordeling van het handelen van de betrokken besturen. Geen van de genoemde personen of instanties heeft, voor zover bekend, publiek gereageerd op het bericht. Evenmin is publiek bekend of de erfgoedstatus juridische gevolgen heeft voor de ingrepen aan het schip: de bescherming werd toegekend omwille van de scheepsarchitectuur, de ontwerper Guy Ribadeau-Dumas in samenwerking met Staf Versluys, en de wedstrijdprestaties, en het jacht is sinds 16 juni 2017 ook aangeduid als varend erfgoed.
Over de Whitbread Round the World Race
De Whitbread Round the World Race, sinds 2001 bekend als Volvo Ocean Race en vandaag als The Ocean Race, is de bemande ronde-de-wereldrace in etappes die in 1973 voor het eerst werd gezeild. Het is een bemande, toen vierjaarlijkse wedstrijd rond de wereld in verschillende etappes, en het was precies voor die race dat de Rucanor Tristar in 1984-1985 werd ontworpen en gebouwd. De Tomidi is de enige Belgische volbloed oceaanracer die tweemaal aan de Whitbread deelnam.
