Het Deense zeiljachtmagazine Bådmagasinet onthult dat het Offshore Racing Council (ORC) voor het eerst in haar geschiedenis een politieke straf heeft opgelegd aan één specifiek boottype. De XR 41 van X-Yachts, die dit seizoen domineerde op de Europese wedstrijdbanen en goud én zilver pakte op het WK in Tallinn, krijgt een tijdstraf van 10 seconden per zeemijl opgelegd. De beslissing, genomen tijdens het ORC-congres begin november in Ierland, roept vragen op over gelijke behandeling, belangenverstrengeling en de wetenschappelijke basis van het ORC-meetsysteem.
X-Yachts lanceerde ruim een jaar geleden de XR 41 als hun nieuwe troef voor ORC-wedstrijden op topniveau. Voor het project werd een topbemanning samengesteld onder leiding van professioneel zeiler Jesper Radich, met Jeppe Borch als schipper en de beste Deense offshore zeilers. Na een intensief trainingsschema domineerde de boot vanaf het eerste moment: winst op zowel de Mai Offshore Regatta als de Kieler Woche.
Op het WK ORC in Tallinn, Estland, zette de XR 41 haar dominantie voort. In Klasse B eindigden twee Deense XR 41’s op de eerste twee plaatsen. FORMULA X van Jesper Radich won goud met slechts 8 punten, DIXI 5 van Erik Stannow pakte zilver met 14 punten. De Grand Soleil 44P Windwhisper44 van M. Sutkowski werd derde met 17 punten, nadat deze boot in de laatste race uitviel na een mislukte matchracepoging tegen DIXI 5.
Lees het vervolg: Tevreden of woedend? Tegenstrijdige reacties na ORC-beslissing over de XR 41 van X-Yachts
‘Residual Resistance Model’ waarschuwing in 2023 genegeerd
De Duitse ORC-specialist Max Gurgel, die aan het XR 41-project werkte, waarschuwde het International Technical Committee (ITC) al in 2023 voor problemen met het zogenaamde Residual Resistance Model. Dit model berekent de weerstand die een boot ondervindt in het water, exclusief wrijving, waaronder golfweerstand en wervelweerstand. De ORC-regel corrigeert volgens Gurgel onvoldoende voor de weerstand onder bepaalde omstandigheden.
Het ITC negeerde destijds de waarschuwing, wat volgens Bådmagasinet achteraf een grote fout blijkt. X-Yachts ontwierp de XR 41 vervolgens om dit gat in de regel optimaal te benutten.
“Het gaat erom een boot te bouwen die snel is op het water en langzaam op papier”
verklaart X-Yachts directeur Kræn Brinck Nielsen. Het uitbuiten van zwakke plekken in meetregels is van oudsher gangbaar in de zeilsport.
De interesse in de XR 41 is enorm. Volgens Nielsen zijn inmiddels 24 boten verkocht, waarvan 12 geleverd in seizoen 2025 en de volgende 12 gepland zijn voor levering in 2026.
Meer dan twee uur debat op congres
Tijdens het ORC-congres in Ierland werd ruim twee uur gedebatteerd over de XR 41. ITC-vicevoorzitter Alessandro Nazareth presenteerde data waaruit bleek dat de boot alle geldende regels naleeft. Tegelijkertijd stelde het ITC dat de XR 41 zich “abnormaal gedraagt” ten opzichte van de modellen, zonder te kunnen verklaren waarom.
Desondanks adviseerde het ITC een straf van 10 seconden per zeemijl. Het argument: de boot zou ook met deze straf het WK hebben gewonnen bij een herberekening. Bådmagasinet noemt dit een onjuiste bewering en een ondeugdelijk argument voor zo’n ingrijpende beslissing.
De ORC beloofde 25.000 euro vrij te maken om het probleem met de meetregel op te lossen. Er wordt samengewerkt met X-Yachts voor uitwisseling van data, met een deadline van 1 januari 2026.
Italiaanse belangenverstrengeling onder het vergrootglas
Wat de beslissing extra gevoelig maakt, is de Italiaanse dominantie in de ORC-top. ORC-voorzitter Bruno Finzi is Italiaan, evenals ITC-vicevoorzitter Alessandro Nazareth die de zaak presenteerde. Ontwerper Matteo Polli van de Grand Soleil 44P, die derde werd op het WK, zit als lid in het ITC. De Grand Soleil 44P heeft het WK drie keer gewonnen, maar ontving nooit een vergelijkbare straf.
Volgens bronnen van Bådmagasinet heeft Matteo Polli sterk aangedrongen bij het ITC om te onderzoeken waarom de XR 41 zoveel beter presteerde dan zijn ontwerp. Bij een eerder ITC-overleg zou hij hebben gezegd dat de boot “te goed” is.
De reputatie en toekomst van de ORC kunnen ernstig in gevaar komen als deze delicate zaak niet op een geloofwaardige, wetenschappelijke en democratische manier wordt afgehandeld, zo concludeert Bådmagasinet.
Lees het vervolg: Tevreden of woedend? Tegenstrijdige reacties na ORC-beslissing over de XR 41 van X-Yachts
Over het ORC en het Wereldkampioenschap
Het Offshore Racing Council beheert het ORC-meetsysteem, een van de meest gebruikte handicapsystemen voor offshore wedstrijdzeilen wereldwijd. Het systeem berekent op basis van metingen een rating waarmee verschillende boottypen tegen elkaar kunnen wedstrijdzeilen.
Het jaarlijkse ORC World Championship brengt de beste offshore raceteams uit de hele wereld samen en geldt als het belangrijkste kampioenschap onder het ORC meetsysteem.
