De 54ste Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace bleek de heftigste aller tijden. Zware weersomstandigheden vergden veel van de deelnemers. Rustig weer met matige wind en zon wisselden af met onweersbuien, hagel en hevige windstoten. En dat soms wel binnen vijf minuten. Zo’n negentig deelnemers besloten vrijdag al om niet te starten en meer dan honderd zochten voortijdig een haven op om de buien te ontwijken, vanwege schade of vermoeidheid.

De 212 deelnemers die zaterdagavond over de finishlijn kwamen vonden het echter een prachtige editie en hadden fantastisch gevaren. Het was zwaar, maar geweldig om mee te maken. De weersomstandigheden leverden prachtige foto’s op met een decor van neerslaande buien, zware wolkenpartijen en doornatte deelnemers. Een van de wolkenfoto’s van fotograaf Laurens Morel haalde zelfs het achtuurjournaal van de NOS.

Dat de weergoden hun eigen koers bepalen, bleek zondag bij de prijsuitreiking. Traditiegetrouw bood de gemeente Medemblik de deelnemers voorafgaand aan de prijsuitreiking een ontbijt aan bij kasteel Radboud. Onder een stralende zon en met een aangename temperatuur genoten de zeilers van dit ontbijt. Zo heel anders waren de omstandigheden een dag ervoor.

‘We hebben zeer veel respect voor diegenen die de wedstrijd hebben uitgevaren”, zegt Hans de Sonnaville, voorzitter van de Nederlandsche Vereeniging van Kustzeilers bij de prijsuitreiking. ‘Maar ook respect voor diegenen die besloten niet te starten of de race af te breken. Veiligheid gaat voor alles. En elke beslissing was goed. Vanaf het finishschip zag ik bij veel boten dat de vermoeidheid na 24 uur had toegeslagen en dat de fut er wel een beetje uit was. Een schipper die de race voor de 26ste keer zeilde, vertelde me dat dit wel de zwaarste ooit was. Helaas is het mijlenrecord uit 1998 net niet verbroken, het was een ideale kans, maar het blijft nog steeds fier overeind.”

Besluitvorming

De weersvoorspellingen waren voor de organisatie reden om vooraf de afweging te maken om het evenement al dan niet door te laten gaan. Klaas-Jan Kroon, voorzitter van het 24-Uurs comité, licht de besluitvorming toe: ‘Het KNMI gaf voor heel Nederland Code Geel af. De Meteogroep Wageningen niet. Wij hebben gekeken wat dit voor de 24-Uurs zou betekenen. Gelukkig hebben wij daarvoor een heldere procedure. We starten niet boven de gemiddelde windkracht 7 of meer. Windkracht 7 wil zeggen dat in een periode van 10 minuten de wind gemiddeld windkracht 7 is. Wij hebben alle bronnen geraadpleegd en contact gehad met een meteoroloog van het KNMI. De gemiddelde wind zou 23 tot 24 knopen zijn. Dat is windkracht 6. De buien horen bij het spel. Het is een zeilrace van 24 uur, waarin van alles kan gebeuren. Deelnemers moeten daarmee rekening houden. Daarom was het voor ons op dat moment geen reden om te twijfelen over onze beslissingen om te starten.”

Kroon heeft desondanks het weer na de start intensief gevolgd: ‘Je zag dat vrijdagavond rond 23.00 uur de buien een stuk minder waren en de wind stabieler werd. De 24-Uurs is een uitdaging en zal dat blijven. De afgelopen jaren hebben we vreselijk mooi weer gehad met soms veel te weinig wind. Dit is een editie waarin het er toch weer een beetje op aankwam.”

Veel mijlen

Van de 433 ingeschreven boten gingen er vrijdagavond in veertien startplaatsen 345 over de startlijn, waarvan er 24 uur later slechts 212 door de finish zeilden en er 193 reglementair over de streep kwamen. De wind toonde zich bij de start al van zijn grilligste kant. Na een rustige start barstten er binnen het uur onweersbuien uit waaruit hevige windstoten kwamen.

Gezamenlijk legden de zeilers 24.294,07 mijlen af, minder dan vorig jaar (30.831,88) doordat er minder deelnemers over de finishlijn kwamen. Gemiddeld zeilden zij echter 125,88 mijl, fors meer dan vorig jaar toen de teller op 88,34 bleef staan. Dat levert een gemiddelde snelheid van 5,24 knopen op, tegen 3,73 vorig jaar. De Leeloo verbrak met 207,62 gezeilde mijlen het mijlenrecord, maar kreeg door te laat finishen nog vijf strafmijlen. Hierdoor blijft het record van 204 mijlen uit 1998 in elk geval nog een jaar staan. Populairste startplaats was Enkhuizen Noord (58) en Medemblik (50) en Volendam (44) als goede tweede en derde.

ORC 1 en overall ORC: ‘Balen dat we het record net niet hebben verbroken’

Harold Vermeulen, schipper van de Leeloo, een Mat1180, baalt ervan dat hij het record net niet heeft verbroken. ‘We wisten dat we strafmijlen zouden krijgen, maar er waren op het laatst nog twee opties om voor het record te gaan. Het hing er net om of we genoeg mijlen zouden hebben, dus we besloten voor de zekerheid nog een rak extra te varen, omdat we het risico niet durfden te nemen. We voeren langs de Afsluitdijk naar het noorden terwijl de hele vloot al naar de finish in Medemblik zeilde. We pakten daarmee nog 7 mijlen extra en gingen met 15 knopen op de finish af. We hebben de boot hard gepusht, maar helaas draaide net voor de finish de wind en zakte hij in. Daardoor gingen we te laat over de lijn en kregen we strafmijlen. En net te veel. Maar we blijven terugkomen om het mijlenrecord te verbeteren, dat is het doel dat we hebben gesteld.”

ORC 3: ‘We doen elk jaar weer mee, het is te leuk’

Het Waarschip 1010 Black Magic Woman van schipper Harris Visser heeft ruim 155 mijl op de klok. Visser startte met zijn bemanning in Den Oever en heeft ervoor gekozen om ook zee op te gaan. Visser: ‘Onze tactiek was om smoezen te verzinnen om toch de zee op te gaan, ondanks de voorspellingen. En elke keer als we bij een boei kwamen, leek het alsof er een knop op de hemel zat die ons hielp. We deden een schietgebedje voor goede wind voor het volgende rak en die kregen we. We hadden geluk dus.

We wisten wat het weer ging doen, onze tactiek was ook een goede voorbereiding. We hebben ervaren mensen aan boord, we hoeven niets tegen elkaar te zeggen wat er moet gebeuren, we kennen elkaar. We deden voor de 18e keer mee en elk jaar zeggen we het is het laatste jaar, maar steeds doen we weer mee. Het is te leuk.”

Doublehanded: ‘Stiekem een heel klein beetje trots’

Voor het eerst in de geschiedenis van de Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace was er een Doublehanded klasse in de ORC. Dat maakte deze editie des te uitdagender, omdat slechts twee bemanningsleden alles aan boord moeten doen. Met dit weer geen sinecure. Dat beamen de allereerste winnaars van de Doublehanded klasse schipper Jorgen Schrier en Katja. ‘We zijn stiekem een heel klein beetje trots. Er waren niet heel veel deelnemers in de doublehanded klasse, maar om deze te winnen is fantastisch. Het was overleven, dat was eigenlijk onze tactiek. In elke bui gingen we weer in de survivalmodus. We zijn in Volendam gestart, omdat we eerst onderin onze rakken wilden varen. Daar zijn sowieso niet veel boten en omdat we met zijn tweeën zijn moeten we het van dat soort tactieken hebben. We hebben genoten. We varen altijd met elkaar, we zijn zo op elkaar ingespeeld. We hebben in totaal 122 mijl gevaren, best goed. Klaar? Gaan we nu slapen!”

Tocht: ‘Kruisje slaan en gaan’

Ook voor de Njord, een J80, was het overleven. Een boot van acht meter, zonder comfort, toilet of kooi is weer een hele andere uitdaging. ‘We zijn in Volendam gestart”, vertelt schipper J. de Groot. ‘Omdat we aan de hoge wal wilden starten. En dan zo hard mogelijk gaan en dat ging zo ongeveer vanzelf. We zijn meerdere keren plat geslagen, hebben de gennaker gescheurd en hadden niets meer droog aan boord. Zelfs onze laarzen stonden vol water. Maar het was genieten, het was te gek. Met het team hebben we geen moment getwijfeld over wat te doen, we waren het telkens met elkaar eens. Ook als de gennaker getrokken moest worden. Onze topsnelheid was 14,6 knopen, het was een kruisje slaan en gaan.”

Tim van Rootselaarprijs

Al jaren werd de wisselprijs, de Tim van Rootselaarprijs, uitgereikt aan de deelnemer die de meeste mijlen heeft gemaakt. Deze prijs werd door voormalig titelsponsor Delta Lloyd ter beschikking gesteld. Nu deze verzekeringsmaatschappij is overgenomen door Nationale Nederlanden besloot het comité om de wisselprijs te laten vervallen. De bijzondere schaal met de namen van alle winnaars erin gegraveerd werd overhandigd aan de twee zoons van de naamgever van de prijs. Beide zoons varen ook al jaren mee met de Lemmeraken en hebben met hun vader en later zelf de wedstrijd vele malen gewonnen. De Tim van Rootselaarprijs krijgt een mooie permanente plek in het bedrijf van beide broers.

Overige winnaars

• ORC 2: Team Sailselect, Varianta 37, J. Koninkx
• VKSJ: Vrouwe Alida, Trewes, A. Wieleman
• FPC: Clara, Frances 26, D. Boogert
• Rond- en platbodem: Danielle, Lemmeraak, W. Van Rootselaar
• Multihull: Wetterjuffer, Dragonfly 32, DJ van der Leij

Voor de volledige uitslagen ga naar www.24uurszeilrace.nl.

De datum van de 55ste Delta Lloyd 24 Uurs Zeilrace in 2019 is 23 en 24 augustus.

Tekst: Marjolein Brandt
Foto’s: Laurens Morel

Zoals verwacht blijkt de 54ste Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace een pittige editie te zijn, wat de deelnemers voor lastige keuzes stelt. Op vrijdagavond gingen 346 boten van start, waarvan inmiddels 50 teams zich officieel terugtrokken uit de race. Het weer laat zich zoals wel vaker niet in een keurslijf gieten. Na een fantastische zomer met veel zon en weinig wind, besloten de weergoden dit weekend de boel weer een beetje op te schudden. De voorspelling is 24 uur lang een wind van gemiddeld 3 tot 6 Beaufort.

Prima voor de zeilers, hoewel de temperatuur voor het eerst in maanden weer redelijk fris is. Het venijn zit echter in een pittig front met onweersbuien en hagel dat de afgelopen nacht over Nederland trok. Zeker in het noordelijk gedeelte van het IJsselmeer en op zee waren er in de buien fikse uitschieters met veel wind. Daarna zakte de wind weer in tot weinig of nul. Met de passage van het front is het echter nog niet voorbij. Ook op zaterdag is het wisselend bewolkt en kunnen er diverse onweersbuien ontstaan op het IJsselmeer, volgens de voorspelling ook gepaard met hagel en heftige regen. Het is een 24 Uurs met zeilwissels, veel reven en ontreven.

Op zaterdagochtend zeilen er nog steeds zo’n 290 jachten in de Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace. Helaas kent de wedstrijd ook veel uitvallers in de afgelopen avond en nacht. Ruim 50 jachten hebben zich al officieel afgemeld. Schade, kou en te veel wind waren de voornaamste oorzaken. Het was ook een ware beproeving voor de deelnemers. In de korte hevige buien zat zoals voorspeld veel wind. Veel uitvallers hebben gescheurde zeilen, een boot is ontmast en daarnaast is er schade aan diverse onderdelen aan boord waardoor deelnemers moesten besluiten voortijdig de haven op te zoeken.

In de pikdonkere nacht moesten de deelnemers goed uitkijken of er buien aankwamen en was het lastiger te zien of er ook andere boten naar dezelfde boei toe varen. Alle teams moesten alert blijven.

Tactiek

Maar voor de doorzetters is zaterdagmorgen de zon doorgebroken, zonnebrillen komen te voorschijn en iedereen kan zijn zeilpak laten opdrogen. De organisatie krijgt enthousiaste foto’s binnen van goedgemutste zeilers die er nog steeds zin in hebben. Bij de Afsluitdijk was zelfs van horizon tot horizon een complete regenboog te zien. De organisatie verwacht dat de zeilers die de nacht goed zijn doorgekomen vanavond tussen 19 en 20 uur finishen en dat er verder weinig uitvallers meer zijn.

Nog steeds is het zaak de juiste tactiek te vinden in dit grillige weer om de beste kans op de hoofdprijs te maken. Wie weet wat de wind doet, waar hij niet te heftig is en wanneer hij draait? Elke tacticus zal 24 uur lang achter de computer blijven zitten om de weersveranderingen nauwkeurig te volgen en de rakken daarop af te stemmen. Het blijft puzzelen en de tactiek tussentijds aanpassen. Of de rakken op de Waddenzee en Noordzee gunstig uitpakken voor de zeilers is dit weekend maar zeer de vraag. Het front kwam juist daar in alle hevigheid over.

Startplaatsen

De start op vrijdagavond tussen 19.00 en 19.45 uur verliep over het algemeen rustig met niet te veel wind. Rondom het IJsselmeer waren spectaculaire wolkenpartijen te zien en in Hoorn en aan de Friese kust barstte kort na de start de bui al los met kortstondig veel wind, maar die zakte meteen na de bui weer in tot 6 knopen (2 Bft). Ook later in de avond liet het weer zich in alle grilligheid zien.

Totaal zijn er deze editie van de Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace 346 van de 432 ingeschreven schepen van start gegaan. Mogelijk hebben de slechte voorspellingen vele schippers doen besluiten thuis te blijven en de wedstrijd te volgen vanachter de computer. Verdeeld over vier startgroepen begonnen de deelnemers in de tocht, de wedstrijdklasse, de multihull- en Rond- en Platbodemklasse voor hun strijd om in 24 uur zoveel mogelijk mijlen af te leggen.

Populairste startplaats was Enkhuizen Noord met 58 gestarte deelnemers. Medemblik was een goede tweede met 50 deelnemers, waarvan er ruim 20 in de wedstrijdklasse startten. Volendam (44) en Lelystad Noord (34) hadden ook een respectabel aantal. Het minst aantal deelnemers (2) werd in Urk afgeschoten. Beide boten zijn echter binnen een half uur weer naar de haven gegaan en hebben de wedstrijd gestaakt.

Doublehanded klasse

De Kustzeilers 24 Uurs zeilrace is dit jaar uitgebreid met een doublehanded klasse. Dat maakt de wedstrijd nog uitdagender, omdat de deelnemers slechts met zijn tweeën zijn en in deze wisselende omstandigheden snel moeten schakelen. Van slapen zal niet veel terecht komen. De doublehanded klasse is alleen voor de wedstrijdklassen, niet voor de tochtzeilers.

Track & Trace

De deelnemers kunnen live gevolgd worden via www.24uurszeilrace.nl. De teams maken gebruik van een speciaal voor de Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace ontworpen Track & Trace systeem, wat het voor de thuisblijvers, maar ook voor de teams zelf nog spannender maakt om ze te volgen. Ze kunnen de tactische keuzes en rakken van hun concurrenten nu van minuut tot minuut volgen en hun eigen keuzes daarop aanpassen. Voor de wedstrijdklassen is het verplicht om het systeem te gebruiken, de deelnemers in de tochtklasse hebben de keuze. Een overzichtskaart geeft de gevaren route van alle deelnemers die zich hiervoor hebben aangemeld weer.

Bloggers

Via Facebook, Twitter en de website kunnen thuisblijvers, fans en deelnemers de Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace goed volgen. De organisatie heeft dertien teams van verschillende klassen gevraagd live vanuit de kuip via Facebook te bloggen over hoe hun race verloopt en waar ze tegenaan lopen. Via foto’s, video’s en live updates laten ze iedereen meegenieten van hun tactische keuzes, leven aan boord, vermoeidheid en doorzettingsvermogen. Daarnaast verslaan twee reporters gedurende 24 uur de wedstrijd via interviews met deelnemers, video’s en live updates via Twitter, Facebook en de website.

Finish

Zaterdag tussen 19.00 en 20.00 uur zullen alle deelnemers massaal voor de kust van Medemblik finishen en een plek voor de nacht zoeken in een van de vier havens. Op de kade is er tot middernacht feest en muziek.

Over Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace

De Nederlandsche Vereeniging van Kustzeilers organiseert voor de 54ste keer de Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace. De combinatie van navigatiekunst, zeilen, de gezelligheid en overleven maakt het evenement nog altijd geliefd bij jachtzeilers. Het deelnemersveld bestaat uit toer- en wedstrijdklassen. Alle teams moeten in een etmaal zoveel mogelijk zeemijlen afleggen. Ze mogen de vastgestelde rakken op het IJsselmeer, Markermeer, de Waddenzee en de Noordzee slechts twee keer bevaren, dus navigatie is essentieel. Naast zeewaardigheid en uithoudingsvermogen van de gehele bemanning, zijn een goede interpretatie van het weer, het vaargebied en de stromingen belangrijke factoren voor het eindresultaat.

Deelname aan de Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace is mogelijk in de ORC Club volbemand en doublehanded, Ronde- en Platbodemjachten, VKSJ aangesloten (klassieke) jachten, PolyClassic aangesloten jachten, zeegaande multihulls alsmede in niet-gemeten kajuitzeiljachten. Het overgrote deel van de vloot doet mee aan de tocht. De rest verdeelt zich over de diverse wedstrijdklassen.

De Kustzeilers 24 Uurs Zeilrace wordt mede mogelijk gemaakt door de volgende bedrijven: Nationale Nederlanden, Gemeente Medemblik, Stadshavens Medemblik en Stichting Jachthaven Medemblik.

Tekst Marjolein Brandt