Dat John Quinn bijna zes uur in de Bass Strait overleefde en het kan navertellen is een wonder, maar in het wonder schuilen ook lessen. Lees hier het bloedstollende verhaal van een man-over-boord en zijn redding.

Zuidelijke verandering
In Sydney, Australië, noemt men het fenomeen “een zuidelijke verandering”, en dat is exact wat het ook is: een verschuiving van een noordoostelijke zomerzeewind naar een zuidelijke wind, vaak ontstaan door de komst van een koufront en een daarmee samenhangend lagedruksysteem dat vanuit de Zuidelijke Oceaan opstijgt. De golven ontmoeten de ondiepe bodem van de Bass Strait en de zuidelijke wind ontmoet de East Australian Current, die met een snelheid van ongeveer 2 knopen langs de oostkust van Australië naar het zuiden stroomt. Deze combinatie kan de oceaan voor de zuidoostpunt van Australië tot één van de ruigste stukken water ter wereld maken. Aangezien het ongeveer halverwege Sydney en Hobart ligt, kunnen de woorden “zuidelijke verandering” een onheilspellende klank hebben voor zeilers die zich voorbereiden op de start van de jaarlijkse Sydney Hobart Yacht Race.

“Toen we de briefing over het weer zagen, was het een beetje vaag”, zegt Hobart-veteraan John Quinn. Hij had me eerder dit jaar gesproken maar herinnerde zich de gebeurtenissen van bijna drie decennia geleden, terug in 1993. “Het had moeilijk kunnen worden; ze waren een beetje onzeker.” De grootste zorg van de bemanning op de ochtend van de start was het nieuwe grootzeil. “We waren aan het twijfelen of we het zouden gebruiken of niet, en we kwamen tot de beslissing om het te gebruiken. Zoals bleek, was de “zuidelijke verandering” en het bijbehorende lagedruksysteem veel erger dan wat we dachten dat het zou gaan worden.”

Enorme golf en zware gevolgen
Met windsnelheden van meer dan 70 knopen stond het gelijk aan een kleine orkaan, en Quinn en de bemanning aan boord van zijn J/35, MEM, werden op maandagavond 27 december 1993 getroffen door de volle kracht van de storm in de Bass Strait. Nog voor middernacht kwam er een golf uit het niets. “De enorme golf kwam uit een vreemde richting. Hij pakte het jacht op en gooide het recht op haar kant. We hadden gelukkig drie bemanningsleden benedendeks. Iedereen op het dek, op één na, ging over de rand. Ik werd recht uit de cockpit gespoeld. En toen mijn gewicht het harnas raakte, brak het. Het was een harnas in de jas dat goed verzorgd was; het moet de webbing gespleten hebben ofzo. Maar hoe dan ook, ik belandde in het water,” zegt Quinn.

De bemanning drukte onmiddellijk op de man-overboord-knop en die registreerde de positie van het jacht, dat samen met de noodoproep werd doorgegeven, waarna de zoekactie begon. De watertemperatuur was ongeveer 18 graden C. De voorspelde tijd tot uitputting en bewusteloosheid is bij die temperatuur, tussen de twee en zeven uur met een overlevingstijd van 40 uur. “We hebben het over brekende zeeën van gemiddeld 8 meter,” zegt Quinn. “Dus de kans dat je midden in de nacht iemand van een jacht in zo’n toestand ziet – en het was midden in de nacht – is klein.”

Het was dinsdagochtend rond 5 uur toen de olietanker Ampol Sarel aankwam in de zoekzone. De kapitein, Bernie Holmes, begon op het oorspronkelijke punt waar Quinn overboord was gegaan, zette vervolgens de motoren uit en liet het schip voor de wind afdrijven. Hij deed alle lichten aan zodat het stilletjes door het zoekgebied zou varen, verlicht als een kerstboom.

Brent Shaw, een matroos aan boord van de tanker, hoorde Quinn’s kreten. “Ik was op de vleugel van de brug, uitkijk aan bakboordzijde, met mijn regenjas en regenhoed aan, toen ik dacht dat ik een schreeuw hoorde,” vertelde hij aan verslaggevers. “Met al die wind en regen was ik er niet zeker van, dus zette ik mijn hoed af, en toen hoorde ik de schreeuw zeker. Ik richtte mijn zoeklicht op het gebied en daar was hij, zwaaiend en schreeuwend.”

Quinn bevond zich op ongeveer 20 meter afstand van de 100.000 ton zware tanker. “Het enge was dat we hem zagen, en toen dreef hij weg uit het zoeklicht, en toen was hij weer in het donker,” zei Shaw.

De bemanning van de Ampol Sarel liet via de radio aan andere zoekboten weten dat ze Quinn hadden gezien, en één boot die het bericht hoorde was de 40-voeter Atara. De bemanning had die nacht al haar eigen deel van het avontuur beleefd. Een van de bemanningsleden was de 21-jarige Tom Braidwood, die een carrière zou opbouwen bij America’s Cup- en Volvo Ocean Race-teams. “Het kwam zo ver dat je de golven in de dalen niet meer kon zien. Het witte schuim vulde alle troggen op. En de enige manier waarop we het wisten… je hoorde de golf aankomen als een trein en je had zoiets van: Daar gaan we.” 

Uiteindelijk kwam een van die golven met zo’n kracht tegen de zeilen van de Atara aan dat het tuig knapte. Ze sneden het weg, maar niet voordat het een gat in de romp sloeg. Atara was nu in ernstige problemen. Ze begonnen de banken van de zijkant van de boot te trekken en gebruikten die om de constructie te stutten, want die zakte in elkaar door de golfslag. Op dat moment hoorden ze van Quinn en weken uit naar het zoekgebied, terwijl ze worstelden om hun eigen boot drijvende te houden.

“We kwamen in het gebied en stonden allemaal aan dek met fakkels aan beide zijden van de boot. We voeren rond en voor we het wisten, zagen we hem en het was alsof… over de gelukkigste man op aarde gesproken.”

Ze worstelden om hem uit het water te krijgen, raakten hem een keer kwijt en moesten een paar keer oversteken om terug tot bij hem te komen. “Hij dreef op en af de boot, en het is moeilijk om hem daar te houden,” zegt Braidwood. “Ik had een harnas aan, dus ik draaide me om naar de jongens en zei: ‘Ik ga hem halen.’ Ik had mijn harnas ook aan een touw vastgemaakt. Ik dook erin en zwom naar hem toe. En zodra ik hem had, was het, uuuuhhh, weet je, als een complete instorting.”

Braidwood kreeg hem terug naar de boot, en na een immense worsteling, kregen ze hem aan boord. “We sleepten hem naar beneden en hij was onderkoeld, want hij had alleen een thermisch vest aan en een rubberbootvest, een soort zwemvest, een beetje gewatteerd. Dat heeft zijn leven gered, weet je, want hij had geen jas, geen jas voor nat weer, of wat dan ook.”

Reddingsvesten
Ik hoorde dit verhaal voor het eerst in Sydney, niet lang na die Hobart, waar ik had gevaren aan boord van Syd Fischer’s 50-voet Ragamuffin. Het heeft me bijna 30 jaar gekost om Quinn op te sporen en hem te vragen wat hij in orkaanachtige omstandigheden in het water deed zonder een reddingsvest aan.

Het reddingsvest dat Quinn droeg, stelde hem in staat de brekende golven te trotseren, zolang hij sterk genoeg was om zichzelf drijvende te houden met het beperkte drijfvermogen.

Quinn was geen naïeve nieuweling in het zeilen of in de Hobart. Hij groeide op in Sydney en bracht zijn jeugd door in en rond het water. “Ik deed mijn eerste Hobart-race op 21-jarige leeftijd, dus ik begon waarschijnlijk met oceaanracen toen ik 18 was,” vertelde hij me. Tegen de tijd dat hij eind 20 was, was hij deels eigenaar van een 33-voeter, zijn eerste oceaanraceboot, en in de volgende twee decennia heeft hij een paar keer geüpgraded, nog veel meer Hobarts gevaren, en toen MEM gekocht.

“Ik had een Musto drijfvest aan. Die waren meer voor de warmte, maar ze gaven je een klein beetje drijfvermogen. Ik had ook een normaal jack aan, maar dat woog me zwaar, dus dat heb ik weggedaan. En ik had zeillaarzen aan, die heb ik weggedaan.”

Maar hoe zat het met het reddingsvest? “We hadden normale reddingsvesten. Weet je nog hoe lomp die dingen waren. Je kunt er niet mee om de boot heen. Het zijn verschrikkelijke dingen.”

De reddingsvesten aan boord van de MEM waren van het type dat vertrouwt op polyethyleenschuim met gesloten cellen voor het drijfvermogen. De reddingsvesten waren groot en onhandig  om te dragen, ze maakten het moeilijk om je op de boot te bewegen. Dus besloot Quinn om de vest niet aan te doen, ondanks het feit dat het toen echt wel het moment was om er één te dragen. 

“We vertrouwden echt op onze veiligheidsharnassen. Je verwacht niet in het water terecht te komen als je een veiligheidsharnas draagt, niet als je bent vastgegespt,” zegt hij.

Hij koos het harnas als zijn persoonlijke veiligheidsuitrusting, en nu had het harnas hem in de steek gelaten.

Hij probeerde een paar overlevingstechnieken die hij had opgepikt, waaronder het afdichten van het slechtweervest en het vullen ervan met lucht om het drijfvermogen te vergroten. “Dat werkt in het echt niet,” zegt hij.

Hij probeerde zich ook in een foetushouding terug te trekken om zich te beschermen als de golven over hem heen sloegen. “Dat was een van de slechtste ideeën die ze ooit hebben bedacht, want als je zo’n golf krijgt die je oppakt en rondslingert – er komt een rol op je af, die pakt je op en gooit je gewoon weg. Ik bedoel maar, het gooit zelfs een jacht van 4 ton weg. Ik probeerde dat eerst en besloot dat het een heel slecht idee was.”

Het probleem waren de brekende golven en het gevaarlijke deel was het witte water. “Wat ik uiteindelijk deed was wat we altijd deden als de golven op ons afkwamen als we aan het surfen waren: Ik dook er gewoon onder. Het drijfvest had niet zo’n groot drijfvermogen dat het me tegenhield om dat te doen, dus ik was in staat om er zo doorheen te komen. Ik keek de hele tijd rond voor lichten, natuurlijk. Ik bad een beetje, dacht aan alle fijne dingen thuis en vroeg me af wat ik daar in godsnaam aan het doen was, dat soort dingen.”

Deze techniek zou onmogelijk zijn geweest in een van de reddingsvesten aan boord van de MEM. “Ik zou het vreselijk hebben gevonden om daarbuiten te zijn met zo’n ding aan,” zegt hij.

Kan ik op de volgende ambulance wachten?
Met het reddingsvest dat Quinn droeg, kon hij de brekende golven de baas – zolang hij maar sterk genoeg was om zichzelf met de beperkte steun drijvende te houden. “Ik voelde het einde te naderen. Ik begon behoorlijk te rillen en te beven, en het beven ging maar door en door. Toen zag ik plotseling een hoop lichten. Ik zwom naar de lichten toe. Het bleek een grote olietanker te zijn en hij kwam op me af. Ik schreeuwde maar toen realiseerde ik me dat het ding me zou overvaren dus uiteindelijk zwom ik weg.”

Er was nog een slecht moment toen het zoeklicht van de Ampol Sarel hem uit het oog verloor. “Het licht was nog niet van me af en ik herinner me dat ik zei: ‘O, s-,’ en om me heen keek. Toen zag ik de bak- en stuurboordlichten van Atara.”

Het was 5.09 u toen Quinn uit het water werd gehaald, vijf uur en 27 minuten nadat hij overboord was gegaan.

“Hoe kon iemand dat overleven?” vraagt Braidwood, nadenkend over Quinn’s prestatie van uithoudingsvermogen. Uitgeput en onderkoeld legde de bemanning van Atara Quinn in een kooi bij een van de enige bemanningsleden die nog droog was. “We hadden de ruimtedekens om hem heen geslagen en goten kopjes thee in hem”.

Quinn had geluk – geluk dat het drijfvest hem in staat had gesteld de golven te trotseren, geluk dat hij werd gevonden voordat hij de kracht verloor die nodig was om zijn beperkte drijfvermogen te helpen hem drijvende te houden, en geluk dat hij werd gevonden door een goed bemande en voorbereide boot. Alhoewel… “Atara lag helemaal overhoop,” zegt Quinn. “Ik weet niet wat ze daar eigenlijk deden. De mast was naar beneden gekomen. Ze was totaal gedelamineerd. Ik bedoel, ze was een totaal wrak.”

Braidwood was zich net zo bewust van de broosheid van hun positie. “Ik weet nog dat hij bijkwam en zich omdraaide en zei: ‘Bedankt jongens. Bedankt jongens. En ik draaide me om en zei: ‘Bedank ons nog maar niet, want je ambulance staat op het punt te zinken.

Quinn: “Toen ze me vertelden dat de ambulance er niet al te best aan toe was, zei ik geloof ik iets onbeleefds. Zo van: ‘Kan ik wachten op de volgende?”

“Het eerste wat ik deed toen ik terugkwam was alle reddingsvesten eruit gooien,” zegt hij. “En ik heb voor iedereen opblaasbare reddingsvesten aan boord van de boot gelegd. Want met opblaasbare reddingsvesten kun je je drijfvermogen op dezelfde manier controleren als een duiker zijn drijfvermogen kan controleren. En dat beschouw ik als absoluut cruciaal, want ik denk dat met een vol reddingsvest en de golven die je oppakken en wegsmijten, ik denk niet dat je het erg lang zou volhouden.”

“Ik heb een aantal fundamentele fouten gemaakt,” vervolgt hij. “De eerste is dat ik die nacht niet met een boot had moeten racen in de Sydney to Hobart Race. [Het is een prachtige kleine kustraceboot, de J/35, een prachtige kleine boot, maar hij is niet ontworpen om in dat soort weer te varen. De tweede fout die ik maakte was, toen ik me realiseerde dat we in dat soort weer terecht zouden komen, had ik de stekker eruit moeten trekken en gewoon rustig Twofold Bay in moeten varen. Ik had het niet uit de hand moeten laten lopen, ik weet beter dan dat. Dat waren de twee fundamentele fouten.”

“Deze fouten hadden allemaal dezelfde oorsprong. We zouden het overmoed kunnen noemen – een diep geloof dat alles wel goed zou komen, dat er niets echt ergs kan gebeuren. Het stelt ons in staat dingen te doen die, achteraf gezien, vooral nadat ons geluk op was, roekeloos lijken. Op een gegeven moment in het slechtste weer tijdens die Hobart, had ik mijn harnas aan de reling losgemaakt en gleed over het achterdek naar beneden om naar de lijzijde te gaan. Mijn geluk hield stand en ik kwam ermee weg, maar dat geldt niet voor iedereen.”

Wij hebben allemaal een aangeboren neiging tot overmoed en dat is moeilijk te overwinnen omdat het zo instinctief is – we staan niet stil om dingen goed te overdenken.

“Je had maar een ogenblik moeten nadenken om te beseffen hoe dwaas het is om over het open achterdek van een 50-voeter te glijden zonder te zijn vastgeclipt. Ik pauzeerde niet. Ik handelde gewoon omdat ik er van binnen op vertrouwde dat het wel goed zou komen.” 

Kahneman: Overmoed is echt de vijand 
Deze instinctieve overmoed is een cognitieve vooringenomenheid. Deze vooroordelen (en daar zijn er veel van) zijn hard-wired voorbeschiktheid voor dit soort gedrag. Het hoofd van de TED organisatie, Chris Anderson, interviewde Daniel Kahneman (de Nobelprijswinnaar die, samen met Amos Tversky, verantwoordelijk was voor het originele werk over cognitieve vooroordelen) en vroeg aan Kahneman welk idee hij als eerste  in de hoofden van miljoenen mensen zou injecteren. Kahneman antwoordde: “Overmoed is echt de vijand van goed denken, en ik zou willen dat nederigheid over onze overtuigingen daarvoor in de plaats zou komen.”

We hebben allemaal een aangeboren neiging tot overmoed en het is moeilijk die te overwinnen omdat het instinctief is. We stoppen niet om de dingen goed te overdenken. In de conclusie van zijn boek Thinking, Fast and Slow zegt Kahneman: “Afgezien van enkele effecten die ik vooral aan de leeftijd toeschrijf, is mijn intuïtieve denken net zo vatbaar voor overmoed, extreme voorspellingen en de planningsfout als voordat ik deze zaken bestudeerde. Ik ben er alleen op vooruitgegaan in mijn vermogen om situaties te herkennen waarin fouten waarschijnlijk zijn. En ik heb veel meer vooruitgang geboekt in het herkennen van de fouten van anderen dan die van mezelf.”

Ondanks het pessimisme van Daniel Kahneman – en ik spreek als iemand die een aantal slechte keuzes heeft gemaakt – zal ik blijven proberen het beter te doen. Het is verrassend hoe vaak we risico’s kunnen beperken door gewoon enkele momenten na te denken. Het kan zo simpel zijn als het stoppen van een stroboscooplicht in de zak van je slecht-weer-uitrusting. Of zo simpel als een schep en een paar dekens achter in de auto gooien aan het begin van de winter.

Manieren om overmoed te overwinnen
Er zijn een paar strategieën die we kunnen toepassen om ons te helpen de nefaste neiging tot overmoed te overwinnen, manieren om te leren langzamer te rijden en beter op te letten. Een daarvan is het aanleren van gewoontes om risico’s te zien wanneer het daar tijd voor is. Ik zeilde in 1993 mee in de Hobart Race met Neal McDonald, die later met zes Volvo Ocean Race-teams zou zeilen, twee keer als schipper, en Assa Abloy naar een tweede plaats leidde. Hij ontwikkelde de gewoonte om een “wat als” spel te spelen tijdens elke pauze in de actie. Op elk moment kon hij een popquiz beginnen: “Wat doen we als dat zeil breekt?” of “Wat is de reparatie als de stuurinrichting het begeeft?”

De pre-mortem strategie
McDonald was voortdurend op zoek naar oplossingen voor problemen die hij nog niet had, en het is een krachtig instrument om iedereen bewust te maken van risico’s. Een meer formeel mechanisme dat ongeveer hetzelfde doet is de pre-mortem, een idee dat afkomstig is van onderzoekspsycholoog Gary Klein. Het principe is eenvoudig: Voordat een belangrijke beslissing wordt genomen, komen alle betrokkenen bijeen voor een pre-mortem, waarin ze een jaar op de beslissing vooruitkijken. De basis voor de bijeenkomst is dat de beslissing een ramp was, en vervolgens moet iedereen uitleggen waarom. Klein denkt dat het werkt omdat het mensen vrij maakt om te praten over de zwakke punten van een project of plan.

Wil je daar wat geld op inzetten?
Terwijl McDonald’s “wat als” spel en de pre-mortem goed zijn in het onthullen van wat anders verborgen risico’s zouden kunnen zijn – zoals de omvangrijke reddingsvesten – is er een andere strategie die kan dwingen tot heroverweging van wat een aanvaardbaar risico is en wat niet. Deze strategie was gangbaar in het OneWorld America’s Cup team in het begin van de jaren 2000, waar bijna elke bewering beantwoord kon worden met de riposte: “Wil je daar wat geld op inzetten?” En ik kan u vertellen, het vooruitzicht van het verliezen van koud, hard geld dwingt je om elk misplaatst optimisme zeer snel te heroverwegen.

Annie Duke, een voormalig professioneel pokerspeelster, gaat vrij gedetailleerd in op deze strategie in haar boek Thinking in Bets: Making Smarter Decisions When You Don’t Have All the Facts. Samen met Don Moore’s Perfectly Confident: How to Calibrate Your Decisions Wisely, is het een uitstekend boek om onze neiging tot het nemen van risico’s te helpen begrijpen – geen slechte zaak als je bedenkt wat de gevolgen zijn van het ophalen van een anker of het losmaken van de landvasten. Ondanks al haar wonderbaarlijkheid en immense schoonheid is de zee fundamenteel vijandig tegenover menselijk leven; zonder de steun van een schip of boot hebben we maar een beperkte tijdshorizon om te overleven. Als je niet overtuigd bent, vraag het maar aan John Quinn.

Tekst: Mark Chisnell

Bron: Sailing World
Oorspronkelijk artikel: https://www.sailingworld.com/racing/how-john-quinn-didnt-drown/?utm_source=internal&utm_medium=email&tp=i-1NGB-Et-Y9m-1O2bgc-1c-11dcN-1c-1O2WuI-l79iiKjSzd-Eswus
Foto: Illustration of John Quinn overboard Ale+Ale/Morgan Gaynin