De IMOCA-klasse buigt zich over de vraag hoe ze haar vloot kan reguleren. Aanleiding is het startveld van de Route du Rhum-Destination Guadeloupe, die op 1 november van start gaat: 23 IMOCA’s nemen deel, tegenover 38 in 2022. Een aanzienlijk deel van de boten die er vier jaar geleden bij waren, zoekt vandaag nog altijd een koper. Binnen de klasse werkt een commissie aan voorstellen, waarbij een deel van de schippers pleit voor een moratorium op nieuwbouw tijdens de cyclus 2029-2032 – een piste die bij werven en ontwerpers in het verkeerde keelgat schiet. Sailorz sprak met de betrokken partijen.

Waarom een vloot van meer dan vijftig boten toch maar 23 starters oplevert

Sinds de aankomst van de Vendée Globe hebben meerdere schippers die al jaren oudgediende van de klasse zijn, hun partners geheel of gedeeltelijk verloren: Yannick Bestaven, Thomas Ruyant, Paul Meilhat, Romain Attanasio, Alan Roura, Giancarlo Pedote en Maxime Sorel, onder anderen. Velen van hen blijven achter met een boot waarvan de waarde significant met de tijd daalt, door een vlakke tweedehandsmarkt en de instroom van nieuwbouw.

De klasse telt vandaag een vloot van meer dan vijftig boten die in aanmerking komt voor de volgende Vendée Globe, het gaat om boten gebouwd na 2005, waarvan er dus slechts 23 aan de Route du Rhum-Destination Guadeloupe beginnen. Daar komt bij dat de prestatieverschillen tussen de oudere IMOCA’s en die van de nieuwe generatie steeds groter worden. In totaal zullen 25 boten gebouwd zijn voor de Vendée Globe-edities van 2024 en 2028. Ook de budgetverschillen tussen de teams lopen fors uiteen.

Vandaar de vragen die binnen de klasse rijzen over de toekomst van de vloot en over kostenbeheersing.

“Zoals om de vier jaar hebben we de Vendée Globe 2024 eerst geëvalueerd om ons vanaf begin 2026 te kunnen projecteren op de cyclus 2029-2032”, vertelt Antoine Mermod, voorzitter van de IMOCA-klasse.

“De benadering is tegelijk economisch, technologisch, sportief en evenementieel, alles hangt samen, maar het klopt dat de economische reflectie nu meer op de voorgrond staat, omdat de conjunctuur moeilijk is.”

Afschrijvingskosten, restwaarde en de roep om een buitengewone algemene vergadering

Een commissie met een vijftiental leden van de IMOCA-klasse werkt aan de regulering van de vloot en moet daarover voorstellen formuleren.

“55 of 57 boten die in aanmerking komen voor een IMOCA meetbrief, dat is enorm. Mijn gevoel is dat we niet in de huidige situatie kunnen blijven, met afschrijvingskosten die almaar zwaarder wegen in onze budgetten, dus is het legitiem om de vraag te stellen naar het tempo waarin nieuwe boten binnenkomen en naar het risico op veroudering dat dat met zich meebrengt voor de vorige generaties”, zegt Sébastien Marsset.

Volgens Antoine Mermod gaat het om 35 tot 50 procent van de budgetten.

Maxime Sorel vat goed samen met welke moeilijkheid verschillende schippers die vandaag op zoek zijn naar partners of investeerders, worden geconfronteerd:

“We hebben in 2022 een boot gebouwd waarvoor we ons een restwaarde hadden voorgesteld. Het feit dat er nog altijd tal van andere nieuwe boten bijkomen, doet die waarde veel sneller dalen dan voorzien, wat de vergelijking echt complex maakt: hoe wil je een investeerder meenemen in een toekomst die je niet meer in de hand hebt?”

Voor Armel Tripon zijn de signalen duidelijk:

“Er zijn toch heel wat alarmbellen, economische en ecologische: veel boten, ook zeer goede, vinden geen koper. Misschien moeten we temporiseren en stoppen met in alle richtingen IMOCA’s te bouwen, nog los van het feit dat een boot bouwen een niet-neutrale milieukost heeft.”

Onder de oplossingen waaraan de klasse werkt, en die door een niet te verwaarlozen deel van de schippers wordt bepleit, tot het punt dat sommigen snel een buitengewone algemene vergadering eisen om de knoop door te hakken springt er één uit: een mogelijk moratorium op de bouw van nieuwe boten tijdens de cyclus 2029-2032.

Van bovenaf snoeien of van onderaf: waar moet de IMOCA vloot krimpen?

“Tijdelijk stoppen met boten bouwen is een heel goede oplossing, maar niet de enige. We werken aan verschillende pistes, het doel is een vloot van 20 à 25 boten die erin slagen samen te racen, zonder al te grote verschillen onderling”, zegt Paul Meilhat, die net The Ocean Race Atlantic won op een boot uit 2022.

Fabrice Amedeo van zijn kant meent dat “temporiseren gedurende één cyclus om de waarde van bepaalde IMOCA’s te behouden de goede richting uitgaat, want we zitten vandaag met een pak opmerkelijke boten in de loodsen, inclusief die van Thomas Ruyant, die gloednieuw is.”

Dat idee van een moratorium doet anderen steigeren, om te beginnen de werven, die besloten hebben op de barricaden te klimmen om hun stem te laten horen.

“Ik begrijp dat er nagedacht wordt, maar het is eerder van onderaf dat je boten moet weghalen, niet van bovenaf”, vindt Yann Penfornis, algemeen directeur van Multiplast.

“Kent u motorsporten waar je op dezelfde startlijn nieuwe machines hebt en andere van meer dan twintig jaar oud? In Le Mans rijden de oude wagens Le Mans Classic, niet de 24 Uren.”

Die hypothese, de generatie van 2008 uit de vloot houden, staat overigens eveneens centraal in de debatten binnen de klasse, zoals Antoine Mermod erkent:

“Een van de grote thema’s die aan bod moet komen, is hoe we die boten na twintig jaar laten afvloeien, zodat de nieuwe ze vervangen en toegankelijk worden voor schippers die instromen in de klasse.”

Armel Tripon ziet daar een risico in:

“De oceaanrace, en de Vendée Globe in het bijzonder, is niet alleen op prestatie gebouwd. Er zijn ook mooie verhalen, avonturen. We mogen de deur niet sluiten voor die groep die eerst een Vendée-avontuur wil beleven op een boot met zwaarden, vooraleer ze een tweede campagne doen met meer sportieve ambitie.”

Werven, architecten en sponsors waarschuwen voor het hele ecosysteem

Terug naar het moratorium. Ronan Lucas, algemeen directeur van CDK, slaat alarm:

“Het is het hele ecosysteem van het oceaanracen dat op het spel staat, niet alleen de werven: de architecten, zij die rompen bouwen, de zeilen maken, het dekbeslag, de elektronica of het schilderwerk, maar ook de ingenieurs en technici in de teams. Van geen enkele limiet naar nul boten gaan voor 2032, dat vind ik behoorlijk extreem. We hebben vandaag al contacten met mensen die geïnteresseerd zouden kunnen zijn in een boot voor 2032. Als dat niet meer mogelijk is, wenden die mensen zich tot andere sporten.”

Hij roept de IMOCA-klasse op tot dialoog om “de toekomst sereen samen op te bouwen”.

Bij de architecten die Sailorz ondervroeg, begrijpt Antoine Lauriot Prévost van VPLP Design de bekommernissen van bepaalde schippers, maar hij vindt dat “nieuwbouw blokkeren moeilijk te aanhoren is voor bootontwerpers, want wat ons doet vibreren in de IMOCA-klasse, is telkens opnieuw innoveren, leren uit voorbije ervaringen om vooruitgang te boeken”.

Antoine Koch vult aan:

“Het is een legitieme wil voor een klasse om de prestatieverschillen te willen beperken en de waarde van de oude boten te behouden. Maar we mogen niet uit het oog verliezen dat IMOCA een ontwikkelingsklasse is, waarin partners ook investeren omdat ze zich in hun communicatie kunnen associëren met hightechprojecten die resoneren met hun activiteit. Ik weet bijvoorbeeld dat als DMG Mori in deze cyclus geen nieuwe boot had gebouwd, ze waarschijnlijk niet waren doorgegaan in IMOCA. Er zat een bedrijfsproject achter.”

Sébastien Petithuguenin, algemeen directeur van Paprec, die vrijdagochtend door Sailorz werd ondervraagd in het kader van de voorstelling van het ontwerp van de toekomstige IMOCA van Yoann Richomme, deelt dat standpunt:

“Dat idee om te stoppen met het bouwen van nieuwe boten is bij uitstek het valse goede idee. De IMOCA-klasse heeft een DNA dat zowel rond het menselijke avontuur als rond innovatie draait. Voor ons, in onze motivatie als sponsor, is dat superbelangrijk, dat behoort echt tot de pijlers.”

Yoann Richomme roept op “de gevolgen goed in te schatten” van een eventueel moratorium, en voegt eraan toe:

“Wanneer er over acht jaar opnieuw nieuwe boten moeten komen, zal niemand die drempel nog kunnen nemen, omdat we een te grote stap zullen hebben gecreëerd op het vlak van kosten. Voor mij zitten we in 2032 niet ver van een vloot die volledig uit foilers bestaat, de homogeniteit komt langs die weg.”

Technische pistes om de kloof te dichten en een tijdlijn voor de beslissingen

De ontwerpers hebben ook ideeën over de ontwikkeling van boten uit de vorige generatie.

“We proberen de discussie te verbreden met Guillaume (Verdier), Sam (Manuard) en VPLP. We zijn ervan overtuigd dat er vrij eenvoudige hefbomen zijn om de prestatieverschillen te nivelleren. Je zou de oude boten bijvoorbeeld een krediet aan foiloppervlak kunnen geven of een extra zeil toestaan, dat kan een significante impact hebben”, legt Antoine Koch uit.

Antoine Lauriot Prévost, die werkte aan de ingrijpende verbouwing van het onderwaterschip van Charal, treedt hem bij, maar voegt eraan toe dat “als de jauge niet evolueert om mogelijkheden te openen om de boten grondiger te wijzigen, de niveauverschillen min of meer dezelfde zullen blijven”. Een bijkomend werkpunt dus voor de IMOCA-klasse en haar technisch comité, dat zich buigt over de klassenregel voor 2029-2032.

Wanneer volgen de eerste beslissingen? “De definitieve tekst wordt opgeleverd vóór de Vendée Globe 2028”, antwoordt Antoine Mermod. “Daarna, als er meer structurele regels zijn die het economische model raken, zullen er beslissingen worden genomen tegen eind dit jaar of begin 2027.”

Over de Route du Rhum-Destination Guadeloupe

De Route du Rhum-Destination Guadeloupe is de vierjaarlijkse solo-transatlantische wedstrijd van Saint-Malo naar Pointe-à-Pitre, ruim 3.500 mijl door de Atlantische Oceaan. De race werd voor het eerst gevaren in 1978 en staat open voor verschillende klassen, van de Ultim-trimarans over IMOCA en Ocean Fifty tot Class40 en de vintage-vloten. Voor de IMOCA’s is de Rhum geen rondje rond de wereld maar een oceaansprint, waarin weerkeuzes en betrouwbaarheid het verschil maken. De start van de dertiende editie is voorzien op zondag 1 november. Alle data, deelnemerslijsten en updates verzamelen we op de evenementenpagina van de Route du Rhum in de ClubRacer-zeilkalender.