De beslissing van het Offshore Racing Council om de XR 41 een tijdstraf van 10 seconden per zeemijl op te leggen blijft de gemoederen bezighouden. Terwijl ORC-congreslid Willem Ellemeet (NED) spreekt van een transparant proces en tevreden partijen, klinkt vanuit Denemarken een heel ander geluid. X-Yachts CEO Kræn Brinck Nielsen noemt de beslissing “op geen enkele manier acceptabel” en Dansk Sejlunion (de Deense zeilfederatie) dreigt met een buitengewone vergadering begin 2026.

Willem Ellemeet, congreslid van zowel ORC als IRC en voorzitter van de Technische Commissie van de Noordzee Club, was aanwezig bij de vergadering in Dublin. Op de Facebookpagina van ClubRacer reageert hij op de eerdere berichtgeving en schetst een genuanceerder beeld. Volgens hem kregen de vertegenwoordigers van X-Yachts ruim twee uur de tijd om hun visie toe te lichten en erkent het Deense werf X-Yachts dat er een hiaat in het VPP-model zit.

Het Deense zeiljachtmagazine Bådmagasinet sprak echter met de directe betrokkenen, en hun reacties staan haaks op het beeld van consensus dat Ellemeet schetst. De tegenstrijdigheden raken de kern van de controverse.

Tevreden of woedend?

Ellemeet stelt dat de vertegenwoordigers van X-Yachts en de Deense zeilbond “heel tevreden waren met de oplossing zoals het voltallig congres heeft besloten.” X-Yachts directeur Kræn Brinck Nielsen zegt tegen Bådmagasinet echter letterlijk:

“Het is op geen enkele manier acceptabel.”

Hij vervolgt:

“Als die straf wordt toegepast en je het WK in Tallinn opnieuw scoort, hadden we niet gewonnen. Dus het slaat nergens op!”

Ook Dansk Sejlunion directeur Anders Kristensen, die aanwezig was op het congres, klinkt allerminst tevreden. Hij kondigt aan dat indien het niet lukt om tot een oplossing te komen, Denemarken begin 2026 de volgende stap in de zaak zal overwegen, wat kan betekenen dat we een buitengewone ORC-vergadering bijeenroepen.

Wetenschappelijke onderbouwing: wel of niet?

Een tweede kernpunt van discussie is de wetenschappelijke basis voor de straf van 10 seconden per zeemijl. Ellemeet benadrukt dat het International Technical Committee “wel degelijk wetenschappelijk naar de kwestie heeft gekeken” en bewust koos voor een conservatieve aanpassing.

Kristensen weerspreekt dit:

“Er is helemaal geen wetenschappelijke documentatie die aantoont dat dit correct en redelijk is.”

Hij bekritiseert ook de re-scoring die het ITC presenteerde:

“De re-scoring die het ITC aan de Council voorlegde geeft een onjuist beeld van de situatie en kan daarom niet gebruikt worden als argument.”

Kristensen wijst op twee fundamentele problemen met de herberekening. Ten eerste was er in de laatste inshore race een matchrace tussen de Italiaanse en Deense boot, waardoor die race niet representatief is. Ten tweede werd de offshore race helemaal niet opnieuw gescoord.

De impact op het WK-resultaat

Ellemeet suggereert dat de aanpassing beperkt is en verwijst naar het Finse zeilvakblad Avomeripurjehtijat, dat spreekt van “slechts één bootlengte in een gewone baanwedstrijd.”

Kræn Brinck Nielsen (CEO X-Yachts) vertelt waarom dit niet klopt:

“ORC doet het voorkomen alsof we nog steeds hadden gewonnen door alleen de vijf inshore races opnieuw te scoren. De Grand Soleil 44P zou vier van de inshore races winnen, maar niet de vijfde, waarin ze matchrace voeren tegen DIXI5 zonder succes.”

Hij voegt toe:

“Het is daarom niet fair om naar hun re-scoring te kijken als argument dat Formula X het WK toch had gewonnen, wanneer de GS44P met opzet uitvalt en de offshore races ook niet opnieuw worden gescoord.”

Erkenning van het ORC VPP-hiaat

Waar alle partijen het over eens lijken te zijn, is dat er een probleem bestaat in het VPP-model. Ellemeet bevestigt dat X-Yachts erkent dat hun boot opereert in een datagebied waarvoor onvoldoende referentiepunten bestaan. Het Finse vakblad Avomeripurjehtijat legt uit dat de neurale netwerken die sinds 2022 worden gebruikt nooit zijn getraind met voldoende data van boten met een dergelijke rompvorm.

De XR 41 heeft een opvallend rechthoekige dwarsdoorsnede ter hoogte van de waterlijn. X-Yachts was zich bewust van deze kwetsbaarheid in het model en benutte deze bij het ontwerp. Volgens het Finse artikel is dit echter niet uniek: ook Class 40-boten en de ClubSwan 43 kampen met vergelijkbare VPP-instabiliteit.

Samenwerking of confrontatie?

Ondanks de scherpe woorden lijken beide partijen bereid tot samenwerking. Het ORC heeft 50.000 euro budget vrijgemaakt voor verdere ontwikkeling van het VPP-model. X-Yachts krijgt de mogelijkheid om hoogwaardige logdata aan te leveren, en mocht daaruit een ander beeld ontstaan, dan volgt nog voor seizoen 2026 een bijstelling.

De hoofdontwerper van X-Yachts is uitgenodigd om lid te worden van het ITC en krijgt toegang tot ruwe data wanneer het nieuwe model wordt getest. Ellemeet benadrukt dat geen enkel ander ratingsysteem ter wereld zo open en transparant opereert als ORC, met openbare vergaderingen en online beschikbare documentatie.

Signaal naar de markt

XR 41-eigenaar Henrik Jørgensen, die namens een groep bezorgde booteigenaren spreekt, waarschuwt voor de bredere implicaties:

“Wij hebben als XR 41-eigenaren en de jachtwerven waarmee we werken duidelijke signalen nodig dat investeringen in nieuwe, prestatiegerichte ORC-ontwerpen worden aangemoedigd, niet bestraft.”

Kristensen van de Deense zeilfederatie vat de kern van de frustratie samen:

“De beslissing van het ORC om de XR 41 te straffen zendt het signaal dat de bemanning geen waardige winnaars zijn van het wereldkampioenschap ORC. Wanneer je met een re-scoring de facto de WK-titel van Formula X afneemt, is dat dan omdat ORC vindt dat de bemanning aan boord het kampioenschap niet verdient? Niet goed genoeg is?”

Kræn Brinck Nielsen (CEO X-Yachts) waarschuwt:

“Wij hebben fors geïnvesteerd in de XR 41-ontwikkeling, en als dit blijft bestaan, zal niemand dat in de toekomst nog met zekerheid doen.”

Vooruitblik

De deadline voor het aanleveren van data is 1 januari 2026. Het Finse vakblad meldt dat ORC voor seizoen 2027 een “aanzienlijk verbeterde” versie van het VPP wil publiceren. Tot die tijd blijft de XR 41 varen met de opgelegde correctie.

Ellemeet sluit af met de constatering dat de XR 41 “een fantastische en op punten revolutionaire boot” is die ook met de aanpassing een grote favoriet blijft binnen ORC. De verspreide resultaten van de verschillende XR 41-teams op het WK in Tallinn tonen volgens de Finse analyse aan dat niet alleen de boot, maar ook de bemanning het verschil maakt.

Of de samenwerking tussen ORC en X-Yachts tot een bevredigende oplossing leidt, moet de komende maanden blijken. De inzet is hoog: niet alleen het vertrouwen van booteigenaren staat op het spel, maar ook de geloofwaardigheid van het ORC als technische organisatie voor offshore zeilwedstrijden.

Het Deense zeiljachtmagazine Bådmagasinet onthult dat het Offshore Racing Council (ORC) voor het eerst in haar geschiedenis een politieke straf heeft opgelegd aan één specifiek boottype. De XR 41 van X-Yachts, die dit seizoen domineerde op de Europese wedstrijdbanen en goud én zilver pakte op het WK in Tallinn, krijgt een tijdstraf van 10 seconden per zeemijl opgelegd. De beslissing, genomen tijdens het ORC-congres begin november in Ierland, roept vragen op over gelijke behandeling, belangenverstrengeling en de wetenschappelijke basis van het ORC-meetsysteem.

X-Yachts lanceerde ruim een jaar geleden de XR 41 als hun nieuwe troef voor ORC-wedstrijden op topniveau. Voor het project werd een topbemanning samengesteld onder leiding van professioneel zeiler Jesper Radich, met Jeppe Borch als schipper en de beste Deense offshore zeilers. Na een intensief trainingsschema domineerde de boot vanaf het eerste moment: winst op zowel de Mai Offshore Regatta als de Kieler Woche.

Op het WK ORC in Tallinn, Estland, zette de XR 41 haar dominantie voort. In Klasse B eindigden twee Deense XR 41’s op de eerste twee plaatsen. FORMULA X van Jesper Radich won goud met slechts 8 punten, DIXI 5 van Erik Stannow pakte zilver met 14 punten. De Grand Soleil 44P Windwhisper44 van M. Sutkowski werd derde met 17 punten, nadat deze boot in de laatste race uitviel na een mislukte matchracepoging tegen DIXI 5.

Lees het vervolg: Tevreden of woedend? Tegenstrijdige reacties na ORC-beslissing over de XR 41 van X-Yachts

‘Residual Resistance Model’ waarschuwing in 2023 genegeerd

De Duitse ORC-specialist Max Gurgel, die aan het XR 41-project werkte, waarschuwde het International Technical Committee (ITC) al in 2023 voor problemen met het zogenaamde Residual Resistance Model. Dit model berekent de weerstand die een boot ondervindt in het water, exclusief wrijving, waaronder golfweerstand en wervelweerstand. De ORC-regel corrigeert volgens Gurgel onvoldoende voor de weerstand onder bepaalde omstandigheden.

Het ITC negeerde destijds de waarschuwing, wat volgens Bådmagasinet achteraf een grote fout blijkt. X-Yachts ontwierp de XR 41 vervolgens om dit gat in de regel optimaal te benutten.

“Het gaat erom een boot te bouwen die snel is op het water en langzaam op papier”

verklaart X-Yachts directeur Kræn Brinck Nielsen. Het uitbuiten van zwakke plekken in meetregels is van oudsher gangbaar in de zeilsport.

De interesse in de XR 41 is enorm. Volgens Nielsen zijn inmiddels 24 boten verkocht, waarvan 12 geleverd in seizoen 2025 en de volgende 12 gepland zijn voor levering in 2026.

Meer dan twee uur debat op congres

Tijdens het ORC-congres in Ierland werd ruim twee uur gedebatteerd over de XR 41. ITC-vicevoorzitter Alessandro Nazareth presenteerde data waaruit bleek dat de boot alle geldende regels naleeft. Tegelijkertijd stelde het ITC dat de XR 41 zich “abnormaal gedraagt” ten opzichte van de modellen, zonder te kunnen verklaren waarom.

Desondanks adviseerde het ITC een straf van 10 seconden per zeemijl. Het argument: de boot zou ook met deze straf het WK hebben gewonnen bij een herberekening. Bådmagasinet noemt dit een onjuiste bewering en een ondeugdelijk argument voor zo’n ingrijpende beslissing.

De ORC beloofde 25.000 euro vrij te maken om het probleem met de meetregel op te lossen. Er wordt samengewerkt met X-Yachts voor uitwisseling van data, met een deadline van 1 januari 2026.

Italiaanse belangenverstrengeling onder het vergrootglas

Wat de beslissing extra gevoelig maakt, is de Italiaanse dominantie in de ORC-top. ORC-voorzitter Bruno Finzi is Italiaan, evenals ITC-vicevoorzitter Alessandro Nazareth die de zaak presenteerde. Ontwerper Matteo Polli van de Grand Soleil 44P, die derde werd op het WK, zit als lid in het ITC. De Grand Soleil 44P heeft het WK drie keer gewonnen, maar ontving nooit een vergelijkbare straf.

Volgens bronnen van Bådmagasinet heeft Matteo Polli sterk aangedrongen bij het ITC om te onderzoeken waarom de XR 41 zoveel beter presteerde dan zijn ontwerp. Bij een eerder ITC-overleg zou hij hebben gezegd dat de boot “te goed” is.

De reputatie en toekomst van de ORC kunnen ernstig in gevaar komen als deze delicate zaak niet op een geloofwaardige, wetenschappelijke en democratische manier wordt afgehandeld, zo concludeert Bådmagasinet.

Lees het vervolg: Tevreden of woedend? Tegenstrijdige reacties na ORC-beslissing over de XR 41 van X-Yachts

Over het ORC en het Wereldkampioenschap

Het Offshore Racing Council beheert het ORC-meetsysteem, een van de meest gebruikte handicapsystemen voor offshore wedstrijdzeilen wereldwijd. Het systeem berekent op basis van metingen een rating waarmee verschillende boottypen tegen elkaar kunnen wedstrijdzeilen.

Het jaarlijkse ORC World Championship brengt de beste offshore raceteams uit de hele wereld samen en geldt als het belangrijkste kampioenschap onder het ORC meetsysteem.